«حزب» لاريجاني مي‌آيد

روزنامه اعتماد: علي لاريجاني ١٠آذر ٩٣ در ساختمان شيشه‌يي جام جم به بهانه سالروز تاسيس پارلمان در ايران، تلويحا خبر تاسيس حزب از سوي خود و حاميانش در مجلس را تاييد کرد. او که در برنامه زنده « نگاه يک» و در گفت‌وگوي تلويزيوني حاضر شده بود در پاسخ به اين سوال که آيا شما قصد راه‌اندازي حزب سياسي داريد، گفت: «تشکيل حزب کار خوبي است و بعضا دوستاني که با من در اين زمينه صحبت مي‌کنند آنها را تشويق به اين امر مي‌کنم. من خودم هنوز به اين نتيجه نرسيده‌ام که مي‌توانم حزب تشکيل دهم، شايد هم مقداري تنبلي است اما عقيده دارم اگر واقعا احساس کنم وجود من مي‌تواند کمکي به حزب کند حتما اين کار را مي‌کنم و بعضي از دوستان که با من صحبت مي‌کنند من تشويق‌شان مي‌کنم که کار حزبي را پيگيري کنند و احزاب قوي در کشور به وجود بياورند.» اين جملات لاريجاني به نوعي لبيک سياستمدار سرشناس وابسته به اصولگرايان محافظه‌کار (سنتي) به تاسيس حزب است. اين در حالي است که پيش از اين کاظم جلالي، مرد لابي‌گر علي لاريجاني در مجلس پيش از اين اعلام کرده بود که «آقاي لاريجاني به رسالت خويش در مجلس شوراي اسلامي متمرکز شده است» و در نتيجه رييس مجلس به دنبال تاسيس حزب نيست. از سوي ديگر برخي رسانه‌ها، خبر داده بودند که علي لاريجاني براي تاسيس اين حزب رايزني‌هايي با ناطق‌نوري، ولايتي، قاليباف، نهاونديان و رحماني فضلي داشته است. در همين حال روز گذشته خبرگزاري «ميزان» وابسته به قوه قضاييه پس از چراغ سبز رييس مجلس به تاسيس حزب از ماموريت لاريجاني به فراکسيون رهروان براي نوشتن اساسنامه حزب خبر داد. براساس خبر منتشر شده از سوي اين خبرگزاري، علي لاريجاني روز يکشنبه مورخ ٩آذر ماه سال جاري در جلسه فراکسيون اصولگرايان رهروان ولايت تصريح کرده است که اعضا براي نوشتن اساسنامه حزب رهروان اقدام کنند. پيشتر شجاعي کياسري، از موسسان فراکسيون رهروان نيز گفته بود که تاسيس حزب از سوي لاريجاني مقدمات خود را مي‌گذراند و قطعا براي انتخابات مجلس آينده فعال خواهد بود. حسين عبدي يکي ديگر از حاميان علي لاريجاني و از اعضاي فراکسيون رهروان ولايت هم گفته است که حزب رهروان ولايت طي يکي، دو هفته آينده آغاز به کار خواهد کرد. با توجه به تقويت احتمال تاسيس حزب از سوي علي لاريجاني به نظر مي‌رسد بايد پاسخي براي اين پرسش‌ها يافت که؛ ١) علي لاريجاني چرا تمايل به تاسيس حزب پيدا کرده است؟ ٢) کارويژه حزب لاريجاني در جناح اصولگرايي چه خواهد بود؟ ٣) علي لاريجاني و حزب احتمالي تحت مديريت او چه جايگاه و موقعيتي در اردوگاه اصولگرايان خواهد داشت؟ ٤) مخالفان و منتقدان لاريجاني براي تاسيس حزب چه اشخاص و گروه‌هايي خواهند بود؟ ٥) مفروض بر راه‌اندازي حزب لاريجاني، چه تغييراتي در جناح اصولگرا شکل خواهد گرفت؟ ٦) علي لاريجاني با تاسيس چنين حزبي چه نقشي را براي آينده سياسي خود هدف گرفته است؟

يکم؛ چرايي تمايل لاريجاني به تاسيس حزب
اصولگرايان به ويژه طيف سنتي‌ها (محافظه‌کاران) حال و روز خوبي ندارند و با بحران‌هاي فراواني دست و پنجه نرم مي‌کنند. کادر رهبري اين گروه از اصولگرايان با رحلت آيت‌الله مهدوي کني و حبيب‌الله عسگراولادي تضعيف شده است. ناطق‌‌نوري، حسن روحاني و هاشمي‌رفسنجاني هم که روزگاري در مقام شوراي رهبري اين طيف از اصولگرايان بودند سال‌هاست ديگر نقشي در مديريت اين جناح ندارند. در اين ميان تنها علي لاريجاني مرد روزهاي سخت و رجل عبور از بحران‌هاي جناح راست سنتي شده است. البته برخي حوادث به انضمام رفتارهاي هوشمندانه لاريجاني از سال ٨٤ به بعد به لاريجاني کمک کرده تا او جايگاه مناسبي را در خيمه گاه اصولگرايان سنتي براي خود دست و پا کند. گذر زمان و نارضايتي نسل دومي‌هاي اصولگراي محافظه‌کار از مديران اين جناح از يکي، دو سال قبل باعث شده بود تا همه نگاه‌ها براي پوست‌اندازي و نوسازي در کادر رهبري و شيوه مديريتي اين جناح‌ها به سمت و سوي لاريجاني معطوف شود. اين مهم بي‌ترديد مراحل تکويني خود را نمي‌توانست با وجود آيت‌الله مهدوي کني تکميل کند اما حالا که گره‌هاي کور فراواني بر کلاف اصولگرايان افتاده است، نه تنها نسل دومي‌هاي اين جناح که بسياري از چهره‌هاي نسل اول اصولگرا معتقدند که دستان لاريجاني توان بازکردن اين گره‌هاي کور را دارد. لاريجاني بي‌شک علاقه‌مند است تا خلأ چهره‌هاي نامدار اصولگرا را برطرف سازد و جناح اصولگرا را با نوسازي اجباري مواجه و اين دقيقا همان چيزي است که نسل دوم اصولگرايان خواهان آن هستند. نسل دومي‌هاي اصولگرا لاريجاني را چهره‌يي ميانه‌رو و معتدل مي‌دانند که بر اساس روابط گرم و صميمانه‌اش با مقام معظم رهبري، هاشمي‌رفسنجاني، حسن روحاني و بسياري ديگر از چهره‌‌‌هاي تاثيرگذار در فضاي سياسي و مديريتي کشور مي‌تواند نقش واسطه خير و منجي را داشته باشد و در کنار اين کارکرد، جذابيت از دست رفته راست سنتي را به اين جناح بازگرداند تا اين جناح گرفتار انهدام نشود.

دوم؛ کارويژه حزب لاريجاني
علي لاريجاني در مجلس، موقعيت پيشين خود را ندارد. شاهد مثال اين مدعي اتفاقاتي است که طي يک سال گذشته در پارلمان رخ داده است. اگرچه فراکسيون رهروان ولايت روي کاغذ به عنوان فراکسيون اکثريت مجلس وتحت مديريت لاريجاني است اما برخي اتفاقات همچون ماجراي وزارت علوم نشان داد که لاريجاني اقتدار سابق خود را ندارد و در برخي بزنگاه‌ها توانايي پيروزي بر رقباي تندرو در مجلس را ندارد. تضعيف موقعيت لاريجاني البته دلايلي از جمله فاصله گرفتن محمدرضا باهنر از او و رقابت محتملي است که دبير جبهه پيروان خط امام و رهبري براي بهبود جايگاه خود در جناح راست محافظه‌کار با لاريجاني دارد. در همين رابطه باهنر در مقاطع مختلف نشان داده که توانايي برهم زدن بازي لاريجاني-جلالي در مجلس را دارد و بر اين اساس لاريجاني مي‌خواهد با راه‌اندازي حزب، باهنر و ديگر چهره‌هاي سياسي حاضر در جناح اصولگرايي سنتي را وادار به تغيير رويه و پذيرش رهبري خود در اين طيف کند.
ازسوي ديگر حزب لاريجاني با روش و مشي اعتدالي و در صورت نهادينه شدن در جناح راست مي‌تواند خون تازه‌يي بر پيکره پير و خسته تشکيلاتي اين جناح تزريق کند تا بازيگران اين جناح در آينده توانايي کنش سياسي را داشته باشند.

سوم؛ مخالفان حزب لاريجاني
حزب لاريجاني به ميزان موافقانش، مخالف خواهد داشت؛ مخالفاني که نه از جنس اصلاح‌طلبان که همزاد سياسي لاريجاني‌اند. مخالفان اصولگراي حزب لاريجاني را مي‌توان به سه دسته تقسيم کرد که البته احتمال دارد گروه اول (قاليباف-رضايي) تن به ائتلاف با لاريجاني براي عبور اصولگرايي از نسل محافظه‌کار به نسل ميانه‌رو را بدهند. اما در حال حاضر اين سه گروه عبارتند از: ١) اصولگرايان تکنوکرات و مستقل: باقر قاليباف شاخص اين گروه با لاريجاني همسو نيست و تشکيلات سياسي روشني ندارد اما از سازو کار سازماني و بي‌تابلويي برخوردار است. اين گروه در برابر اصولگرايان سنتي که حفظ نظام را هدف و در عين حال دنبال اقتدار سياسي خود نيز هست بر اين اعتقاد است که حفظ نظام تنها با رشد، آبادي و پيشرفت به دست مي‌آيد. قاليباف و حاميانش با درک وضعيت فعلي اصولگرايان علاقه شديدي دارند تا خود را منجي اصولگرايان معرفي کنند. تلاش باقر قاليباف در شهرداري تهران با شعار مديريت جهادي در همين راستا ارزيابي مي‌شود. از سوي ديگر محسن رضايي يکي ديگر از چهره‌هاي شاخص و ناراضي از کادر رهبري و سبک بازيگري اصولگرايان است. او در چهار سال گذشته مدام بر موضوع بازسازي و نوسازي گفتمان اصولگرايي تاکيد کرده و هشدار داده که اگر اصولگرايان هر چه سريع‌تر به بازخواني و آسيب‌شناسي رفتار خود نپردازند اين جناح سياسي، منهدم خواهد شد. محسن رضايي پس از شرکت در انتخابات‌هاي رياست‌جمهوري٨٨ و ٩٢، گروهي با عنوان جبهه ايستادگي را تشکيل داده که عناصر آن چهره‌هاي درجه اول جناح راست محسوب نمي‌شوند و هرگز مورد استقبال ديگر گروه‌هاي اصولگرا قرار نگرفته‌اند. اما رضايي پس از انتخابات رياست‌جمهوري ٩٢ تن به همکاري با باقر قاليباف داده است به‌گونه‌يي که شايد با ائتلاف اين دو اصولگراي نظامي (قاليباف-رضايي)، موقعيت براي نسل دوم اصولگرا بهبود يابد. ٢) اصولگرايان انقلابي: جمعيت ايثارگران، جمعيت رهپويان انقلاب اسلامي، جبهه پايداري و حاميان احمدي‌نژاد را بايد از جدي‌ترين مخالفان کنشگري سياسي علي لاريجاني دانست. مخالفت اين گروه‌ها با رييس مجلس آنچنان اظهر من‌المشس است که نيازي به ارايه مصداق و مثال ندارد. ٣) اصولگرايان سنتي: شاخص اين گروه محمدرضا باهنر، دبيرکل جبهه پيروان خط امام و رهبري است. باهنر که جانشين مرحوم حبيب‌الله عسگراولادي شده مي‌خواهد به بسياري از منتقدان عملکرد خود در جبهه پيروان نشان دهد پتانسيل رهبري جناح را دارد. مخالفت‌هاي باهنر با حزب لاريجاني و دعواي لفظي او با برخي نمايندگان حامي راه‌اندازي حزب از سوي لاريجاني در صحن علني مجلس نقل و نقل امروز خبرنگاران پارلماني است.

چهارم؛ لاريجاني به دنبال ايفاي چه نقشي است؟
علي لاريجاني با راه‌اندازي حزب گويا مي‌خواهد نقش برادر بزرگ‌تر را براي اصولگرايان بازي کند. او بي‌ترديد دغدغه قدرت گرفتن تندروها در اردوگاه اصولگرايي را دارد و نمي‌خواهد که اين طيف به بهانه‌هاي واهي ميدان‌دار و جلودار اصولگرايان شوند. البته از سوي ديگر لاريجاني که طي يک دهه گدشته توانسته جايگاه محکم و قابل اتکايي را در بدنه راست گرايان سنتي کسب کند، اين روزها از اميدهاي اصلي اصولگرايان سنتي و ميانه‌رو براي رها شدن از کابوس حاشيه‌نشيني مطلق در ميدان سياست و به ويژه انتخابات مجلس دهم است. البته رابطه حسنه لاريجاني با هاشمي‌رفسنجاني، ناطق‌‌نوري، حسن روحاني و برخي ديگر از چهره‌هاي اصولگرا شانس او را براي رسيدن به «قلندري اصولگرايان» تقويت مي‌کند. لاريجاني طي چند سالي که افرادي چون آيت‌الله هاشمي و ناطق‌‌نوري و حتي حسن روحاني مورد هجمه‌هاي تند اصولگرايان قرار مي‌گرفتند، دست از حمايت آنها نکشيد و تاوان اين حمايت خود را در سخنراني مشهور در قم پس داد. همان روزي که عده‌يي با مهر و کفش و نعلين به استقبالش رفتند تا مشخص شود که حمايت از اين چهره‌هاي محبوب مردمي براي لاريجاني اصولگرا بي‌هزينه نيست. از همين روست که هاشمي و ناطق‌‌نوري و روحاني همواره در خلوت و جلوت از لاريجاني و سبک مديريتش حمايت کرده‌اند و آغوش‌شان روي او باز بوده است. همين جايگاه لاريجاني در بين اين طيف از اصولگرايان است که شانس او را براي موفقيت بالاتر مي‌برد و اين احتمال را مطرح مي‌سازد که لاريجاني بتواند در مسيري که پيش رو دارد از حمايت افرادي چون ناطق‌‌نوري به نفع خود و البته جريان اصولگرايي بهره ببرد و شايد فتح بابي براي آشتي او با اصولگرايان شود.

پنجم؛ نخستين آزمون حزب لاريجاني
نخستين گام حزب لاريجاني مفروض بر تاسيس، گام برداشتن در انتخابات مجلس دهم است. لاريجاني خوب مي‌داند که اصلاح‌طلبان از اقتدار اجتماعي خوبي برخوردارند و با وجود رابطه محترمانه‌اش با اصلاح‌طلبان، يک چهره اصولگراست و نمي‌خواهد اکثر کرسي‌هاي سبز رنگ بهارستان به آنها برسد. بر همين اساس حزب لاريجاني کار سختي را در انتخابات مجلس دهم پيش رو دارد. گروه‌ها و دسته‌هاي متنوع اصولگرا در حال حاضر نشان داده‌اند که راه سختي را براي وحدت پيش رو دارند. پالس‌هاي ارسالي از سوي تمامي طيف‌هاي اصولگرا نشان از آن دارد که اصولگرايان به احتمال زياد با چند ليست وارد انتخابات خواهند شد که اين اقدام بر ضريب شکست آنها در انتخابات مجلس دهم مي‌افزايد. در اين ميان اگر لاريجاني بتواند پيشنهادهاي خوبي براي باقر قاليباف و محسن رضايي داشته باشد شايد بتواند حلقه جديدي در کادر رهبري اين جناح (ميانه‌روها) با مديريت خود بسازد و اين موفقيت آنجا کامل‌تر مي‌شود که افرادي چون ناطق‌‌نوري و حتي هاشمي‌رفسنجاني و حسن روحاني نيز پشت سر لاريجاني قرار گيرند و بتوانند طيف اعتدال گرايان را نيز به جمع همراهان لاريجاني اضافه کنند. چه آنکه به عقيده برخي نزديکان به هاشمي و ناطق‌‌نوري، لاريجاني در کنار محمدرضا عارف مي‌تواند مجلسي ملي را مديريت کنند. بايد به انتظار نشست و ديد آيا علي لاريجاني و حزبش مي‌توانند موفق شوند؟

حزب رهروان خون تازه در کالبد اصولگرايي
کاظم جلالي، رييس مرکز پژوهش‌هاي مجلس و چهره نزديک به علي لاريجاني ماموريت لاريجاني براي تدوين اساسنامه حزب رهروان ولايت را تاييد کرد. رييس فراکسيون رهروان ولايت در گفت‌وگو با «اعتماد» درباره چرايي تاسيس حزب از سوي فراکسيون رهروان با رهبري علي لاريجاني گفت: تقويت انسجام تشکيلاتي مدت‌هاست که در دستور کار فراکسيون رهروان قرار دارد و بر همين اساس مدل‌هاي مختلفي براي افزايش اين انسجام مورد بحث و بررسي قرار گرفت که در نهايت تاسيس حزب تا اين ساعت تصميم همه دوستان است. جلالي با بيان اينکه تاسيس حزب رهروان خون تازه‌يي به بدنه تشکيلاتي و کالبد اصولگرايان است، اظهار داشت: وحدت اصولگرايان ضرورت غيرقابل انکاري است و آقاي لاريجاني و اعضاي رهروان ولايت هم تلاش مي‌کنند تا در اين زمينه نقش خود را ايفا کنند. وي در پاسخ به اين سوال که حزب رهروان براي انتخابات مجلس برنامه خواهد داشت يا خير، اظهار داشت: تقويت موقعيت نيروهاي اصولگرا از مهم‌ترين دغدغه‌هاي اعضاي فراکسيون رهروان است و براي انتخابات فعلا برنامه‌يي نداريم چرا که راه‌اندازي حزب تا اين لحظه در مرحله ارزيابي کارشناسي بوده است. رييس فراکسيون رهروان ولايت افزود: دوستاني که پيشنهاد راه‌اندازي حزب رهروان ولايت را داده‌اند مي‌خواهند تا در فضاي سياسي کشور کار اصولي و حرفه‌يي انجام دهند. وي افزود: همان طرز تفکري که ما در داخل دنبال مي‌کرديم را در حزب خواهيم داشت به علاوه آنکه از نيروهاي داخل و خارج از مجلس نيز استفاده مي‌کنيم.