طحال عضوی از دستگاه لنفاوی محسوب می شود که زیر قفسه سینه و سمت چپ بدن واقع شده است. طحال عضوی به اندازه یک انگشت که در سمت چپ بالای شکم و در زیر قفسه سینه در سمت چپ شما قرار دارد. طحال به سیستم لنفاوی تعلق دارد و سیستم ایمنی بدن شما را فیلتر می کند و مواد زائد را حذف می کند.
طحال همچنین تولید گلبولهای سفید خون را برای مبارزه با عفونت ها، انجام می دهد. شرایطی که بر خود طحال یا خونی که از آن می گذرد، تآثیر می گذارد و می تواند باعث تورم و بزرگ شدن طحال شود.
میزان طبیعی طحال سالم، تا 12 سانتی متر طول و 70 گرم وزن دارد. اگر طحال بنابه هر دلیلی بزرگ شود اندازه آن تا 20 سانتی متر و وزن آن تا 1000 گرم می تواند افزایش یابد.
علایم بزرگ شدن طحال
- فرد به سرعت دچار خونریزی می شود.
- احساس درد در قسمت بالا و سمت چپ شکم که ممکن است درد آن تا قسمت شانه همان سمت نیز احساس شود .
- احساس سیری بدون اینکه غذا خورده باشید. گاهی اوقات هم با خوردن اندک ماده غذایی به فرد احساس سیری غیرعادی دست می دهد.
- کم خونی
- احساس خستگی
- عفونت های مکرر
- سکسکه
- بی اشتهایی
- تنگی نفس: اگر تنگی نفس بیمار ادامه دار باشد و با اُفت اکسیژن خون همراه باشد ممکن است نیاز به استفاده از دستگاه های کمک تنفسی مانند دستگاه بای پپ و دستگاه اکسیژن ساز داشته باشد. استفاده از دستگاه بای پپ و اکسیژن ساز می تواند علائم تنگی نفس را کاهش دهد. ماسک بای پپ باید برروی صورت بیمار تنفسی قرار گیرد تا تهویه در سیستم تنفسی بهبود یابد.
- احساس سردی و تعریق پوست
علت بزرگ شدن طحال چیست؟
- عفونت های ویروسی مانند مونونوکلئوز
- عفونت های باکتریایی مانند سیفلیس و یا عفونت لایه داخلی قلب (اندوکاردیت)
- عفونت های انگلی مانند مالاریا
- سیروز و سایر بیماری های کبدی
- کم خونی همولیتیک (نوعی کم خونی است که طی آن گلبول های قرمز خون دچار تخریب زودرس می شوند)
- سرطان های خون مانند لوسمی و لنفوم و بیماری هوچکین
- اختلالات متابولیکی
- فشار خون در رگ طحال و یا کبد که در اثر این فشار، لخته خون در رگ ایجاد می شود
دستگاه اکسیژن ساز در درمان چه بیماری هایی کاربرد دارد؟
آیا بزرگ شدن طحال قابل پیشگیری است؟
متاسفانه باید گفت که این بیماری به خودی خود قابل پیشگیری نیست، زیرا بیماری های زمینه ای سبب بروز آن می شود. اگر بیماری های مسبب آن را بشناسیم و از آنها دوری کنیم می توانیم از بزرگ شدن طحال پیشگیری کنیم.
تشخیص بزرگ شدن طحال (اسپلنومگالی)
- معاینه بدنی توسط پزشک: اگر طحال از اندازه طبیعی خود بزرگ تر شود، ممکن است پزشک در طی معاینه بدنی آن را تشخیص دهد. گاهی اوقات پزشک با گرفتن شرح حال و انجام معاینه به این عارضه مشکوک می شود.
- آزمایش خون: طی آزمایش خون، پزشک متخصص با شمارش تعداد گلبول های قرمز و سفید و پلاکت ها به بررسی این بیماری می پردازد .
- سونوگرافی
- سی تی اسکن
- ام آر آی
درمان بزرگ شدن طحال
- اگر بزرگ شدن طحال تشخیص داده شود، ممکن است پزشک روش جراحی را برای درمان آن پیشنهاد کند .
- البته تصمیم گیری برای انجام جراحی و برداشتن طحال باید با دقت انجام گیرد و معمولا پس از بررسی های لازم و آزمایش های گوناگون، پزشک متخصص این تصمیم را می گیرد.
- هر فردی می تواند بدون طحال به زندگی خود ادامه دهد، اما این گونه افراد بیشتر از افراد عادی در معرض ابتلا به انواع عفونت ها قرار دارند و باید تمام نکاتی را که پزشک به آنها توصیه می کند، رعایت کنند تا مشکل خاصی پس از عمل نداشته باشند .
کسانی که طحال خود را در می آورند باید:
- یک سری واکسن ها را قبل و بعد از عمل جراحی برداشتن طحال تزریق کنند. این واکسن ها از بروز عفونت خون و استخوان و مفاصل جلوگیری می کند.
- بعد از برداشتن این عضو از بدن، به تشخیص پزشک متخصص، این افراد باید آمپول پنی سیلین تزریق کنند .
- از هر گونه مسافرت به مناطقی که بیماری در آنجا زیاد است، خودداری کنند، مثل مناطق مالاریا خیز.
- بهداشت فردی خود را حفظ کنند و حتی المقدور سعی کنند از افراد بیمار دوری کنند تا دچار بیماری نشوند .
توصیه هایی برای مبتلایان به بزرگی طحال
- این افراد باید از ورزش کردن (به طور حرفه ای و شدید) اجتناب کنند و مراقب باشند که مبادا طحال آنها پاره شود (بیشتر، ورزش هایی که به ناحیه شکم آسیب می زنند مدنظر است).
- هر توصیه ای که پزشک شما برای تسریع بهبودی شما ارائه می دهند را به کار گیرید .