دکتر آرش جنابیان*
ازطرف سازمان بهداشت جهانی، روز4 فوریه (16بهمن ماه) همه ساله با هدف بهبود و ارتقای راههای مبارزه با سرطانها روز جهانی سرطان نامگذاری شده است. در سطح جهانی، سرطانها عامل اصلی مرگ و میر بشر هستند. سالانه در دنیا و طبق آمار سالیان اخیر حدود 8میلیون انسان در اثر سرطان کشته میشوند.آموزش صحیح و کافی علم سرطان شناسی در مقاطع مختلف تحصیلی در دانشکدههای پزشکی، ارتقای سطح دانش پزشکان و دست اندرکاران نظام سلامت در باره علم روز در تشخیص و درمان سرطانها وآگاهیرسانی صحیح به مردم از یک سو و مسئولان و تصمیم سازان بهداشت و درمان همه کشورها از سوی دیگر، ابزارهای اصلی در شناساندن عمق مساله و بهرهگیری از روشهای صحیح علمی در کنترل این گروه از بیماریها است.یکی از اهداف اصلی اعلامیه جهانی سرطان اصلاح تصورات و برداشتهای غلط در باره سرطانها است. امسال شعار روز جهانی سرطان، سرطان - آیا میدانید؟ است و هدف از آن تلاش در اصلاح 4 تصوّرغلط رایج در دنیا در باب سرطانهاست. به اعتقاد دانشمندان این رشته اصلاح این سوءتفاهمات، با تکیه بر دانش روز سرطان شناسی راه را برای بهبود پیشگیری از سرطانها، شناخت دقیق شیوع سرطانهای مختلف، تشخیص زودرس این بیماریها- که امری کلیدی در درمان سرطانهاست- و نهایتاً درمان بهتر، مؤثرتر و کم ضررتر بیماران مبتلا به سرطان هموار میکند. اما این تصوّرات نادرست کدامند؟تصوّر غلط اوّل: سرطان تنها یک مساله فردی بهداشت و درمان است. گستره اثرگذاری این گروه از بیماریها در خانوادهها، اجتماع، اقتصاد، توسعه و حتی مقوله حقوق انسانی سرطان را از تنها یک معضل بهداشتی- درمانی فردی خارج میکند و ضرورت نگاه کلان در مواجهه با سرطانها را ایجاب میکند. تصوّر غلط دوّم: سرطانها بیماریهای کشورهای ثروتمند و توسعه یافته و افراد مسن میباشند. واقعیت این است که سرطان یک اپیدمی جهانی است، شیوع این بیماریها در کشورهای در حال توسعه در حال افزایش روز افزون است و سن ابتلا به سرطانها بهطور معناداری در حال کاهش است. بنابراین، سرطان تبعیض قائل نیست و همگان درمعرض خطرابتلا به این بیماری هستند. تصوّر غلط سوّم: ابتلا به سرطان حکم مرگ را دارد. واقعیتهای علمی گویای این است که با توجه به پیشرفت فوقالعاده علم سرطان شناسی (اونکولوژی)، بسیاری از بیماریهایی که درگذشته لا علاج بودند، امروزه درصورت تشخیص به موقع، قابل درمان هستند. افزایش کم نظیر تعداد رهایی یافتگان و درمان شدگان سرطانها در دنیا و در کشورمان مرهون ارتقای ابزارهای تشخیص، بهبود روش ها و پروتکلهای درمانی و رواج کارصحیح تیمی در درمان سرطانهاست. کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان و رهایی یافتگان از سرطانها نیز نسبت به گذشتههای نه چندان دور، بهبودی واضح یافته است.تصوّر غلط چهارم: سرطان سرنوشت همه ماست. با اتخاذ تصمیمات و استراتژیهای صحیح، دست کم یک سوّم سرطانها قابل پیشگیری هستند که البته این رقم درعلم پزشکی، رقم قابل توجهی است. روزانه دهها مقاله معتبر علمی در مورد درک درست فرآیند ایجاد سرطانها، کارآزمایی روشهای جدید در تشخیص و درمان سرطانها منتشر میگردد. نتیجه این مطالعات، افزایش سطح دانش پزشکی در مورد سرطانهاست. اما آیا میدانید که هنوز ناشناختهها و پرسشهای بسیاری برای اهل فنّ و به تبع آن برای مردم باقی است که تحقیقات مداوم دانشمندان در صدد پاسخ به این پرسشها و بهبود بیش از پیش این شاخه بسیار مهمّ علم پزشکی است.
* فوق تخصص سرطان شناسی
و عضو هيات علمي دانشكده پزشكي
آرمان