تورم 5/31درصد؛ نقدینگی 438هزارمیلیاردتومان

دومین همایش سیاست‌های پولی و تولید فرصتی شد تا محمود بهمنی، غایب بزرگ این روزهای آشفته، از آماری بگوید که انتشار آنها مدت‌هاست با اختلال همراه شده و اعلام نمی‌شود. 

او با وجود غیبت طولانی علاوه بر موارد تکراری مانند جمع‌آوری پنج‌هزارمیلیاردتومان نقدینگی با پیش‌فروش سکه در روزهای پایانی سال گذشته حرف‌های جدیدی هم گفت. جهش تورم به بالای 30درصد و افزایش رشد نقدینگی که بیشتر از هر چیزی یادآور گرانی بیشتر در سال آینده است از جمله تلخ‌ترین سخنان او بود. بهمنی گفت: «نقدینگی تا پایان دی ماه سال‌جاری به 2/438هزارمیلیاردتومان رسیده که با این حساب میزان رشد آن 14/24درصد بالغ می‌شود.» با اعلام این آمار از سوی رییس کل بانک مرکزی رشد 4/19درصدی نقدینگی پایان سال 90 که یکی از افتخارات رییس‌جمهوری بود و حتی بارها در گفت‌وگوهای ویژه با مردم مورد تاکید وی قرار گرفت، زیر سوال رفت. این آمار نشان می‌دهد دولت بعد از سال 90 دوباره روند چندین ساله خود در تزریق نقدینگی بی‌حساب و کتاب به اقتصاد را در پیش گرفته به طوری که این رشد دو ماه دیگر به بیش از 30درصد می‌رسد زیرا تازه دو روز پیش بود که 6/6هزارمیلیاردتومان نقدینگی در قالب عیدانه به حساب ایرانیان ریخته شد. علاوه بر این در دو ماه پایانی سال به روال سابق 4/3هزارمیلیاردتومان یارانه به حساب سرپرستان خانوار نیز واریز می‌شود که یارانه بهمن ریخته شده اما یارانه اسفند ماه مانده است. مجموع این دو یارانه بار مالی به میزان 8/6هزارمیلیاردتومان برای دولت دارد. مطابق آمار رسمی تقریبا 9 میلیون شاغل کارگری و دو میلیون بازنشسته تامین اجتماعی در کشور وجود دارد که معادل دو ماه حقوق، عیدی دریافت می‌کنند. به طور تقریبی مبلغ 800/8هزارمیلیون‌تومان نیز از این طریق به نقدینگی سرگردان شب عید اضافه می‌شود. اگر تعداد کارکنان عیدی گیرنده از دولت را در حالت خوش‌بینانه 8/2میلیون‌نفر و بازنشستگان کشوری نیز حدود یک‌میلیون‌نفر باشند، با ضرب عدد 8/3میلیون نفر در مبلغ عددی عیدی امسال دولت (500/402هزارتومان) با عدد 5/1هزارمیلیاردتومان مواجه می‌شویم که باید دولت اعتبار ریالی آن را تامین کرده و به‌حساب کارکنان خود واریز کند. حالا اگر کل این موارد را بر عدد اعلامی بهمنی اضافه کنیم نقدینگی در پایان امسال به 9/463هزارمیلیاردتومان بالغ می‌شود. بنابراین در سال 91 حدود 9/111هزارمیلیاردتومان بر حجم نقدینگی کشور افزوده شده که بیانگر رشدی معادل 7/31درصد‌است. 

محمود بهمنی در ادامه نرخ تورم بهمن را 8/29درصد اعلام کرد و حتی پیش‌بینی قبلی این بانک از تورم پایان سال را هم که گفته می‌شد 32درصد است، به 6/30 تا  5/31درصد اصلاح کرد. بررسی‌های «شرق» نشان می‌دهد که این نرخ از سال 74 تاکنون بی‌سابقه بود. البته او در ادامه مدعی شد که تورم 40درصدی را با برخی از اقدامات مهار کرده است. رییس کل بانک مرکزی در همین رابطه می‌گوید: «در ابتدا برآوردها این بود که تورم در پایان سال به حدود 40درصد برسد که با اقدامات کنترلی بانک مرکزی در این سطح باقی‌ماند.»

بهمنی همچنین تصریح کرد: «پایه پولی با 8/15درصد افزایش نسبت به اسفند‌ماه در پایان دی به 886هزارمیلیاردریال رسیده است. در صورتی که اجزای پایه پولی را بررسی کنیم بیشترین سهم افزایش پایه پولی به خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی مربوط می‌شود، اما عوامل شتاب‌دهنده تورم تنها پایه پولی نبوده بلکه سایر متغیرهای تاثیرگذار در تورم و نوسانات بازار ارز تاثیرگذار بوده است.»

بهمنی تصریح کرد: کاهش تولید برخی محصولات مصرفی مانند خودرو، لبنیات و محصولات آهنی موجب افزایش نرخ تورم شده است و از طرفی دیگر تورم ناشی از انتظارات تورمی بر نرخ تورم افزوده است. وی گفت: بانک مرکزی در این مدت برای کنترل نقدینگی، بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی را کنترل کرده به‌طوری که از تیرماه تا پایان دی‌ماه میزان بدهی بانک‌ها 77هزارمیلیاردریال کاهش یافته و این اقدام اثر 1/10درصدی بر رشد پایه تولید داشته است. رییس‌کل بانک مرکزی افزود: بانک مرکزی در سال‌جاری برای کنترل نقدینگی انتشار صد هزارمیلیاردریال اوراق مشارکت را برنامه‌ریزی کرد که تاکنون 50هزارمیلیاردریال آن به فروش رسیده و با احتساب ضریب تکاثر پولی حدود 20هزارمیلیاردتومان نقدینگی را کاهش داده است. 

وی افزود: اقدامات مناسبی برای کنترل صورت‌های مالی و نسبت سپرده به تسهیلات پرداختی صورت گرفته و به همین دلیل نسبت سپرده به تسهیلات از 2/111درصد به 2/100 در دی‌ماه امسال رسیده است و امیدواریم بتوانیم تا پایان سال این نسبت را به 5/97درصد برسانیم که نشان‌دهنده بهبود شاخص مالی بانک‌ها است. 

وی درخصوص مبنای قیمت‌گذاری سکه گفت: بر اساس میانگین قیمتی چندین روز گذشته قیمت سکه طرح پیش‌فروش مشخص می‌شود که بر اساس برآوردها بیش از یک میلیون و 250هزارتومان خواهد بود. قیمت نیم سکه بهار آزادی در اجرای طرح پیش‌فروش سکه هم 632هزارتومان است. وی در مورد قیمت سکه‌ها در طرح پیش‌فروش گفت: قیمت‌هایی که اعلام کردم ممکن است تا چند روز آینده با توجه به روند قیمت طلا تغییراتی نیز داشته باشد. قیمت‌ها با اجرای این طرح قطعی است و چنانچه قیمت سکه در بازار افزایش یابد، همه آن متعلق به فرد خریدار خواهد بود. رییس‌کل بانک مرکزی گفت: این نرخ‌ها قیمت سکه در بازار را بالا نمی‌برد و چنانچه قیمت سکه‌ها در بازار افزایش یابد، بانک مرکزی برای کاهش آن اقدام خواهد کرد. افرادی هم که از خرید سکه منصرف شدند می‌توانند پول خود را دریافت کنند، البته فعلا سودی به این افراد تعلق نمی‌گیرد. 

وی با اشاره به برخی پیشنهادها برای افزایش نرخ سود سپرده و اوراق مشارکت گفت: هم‌اکنون امکان افزایش نرخ سود اوراق مشارکت وجود ندارد زیرا در صورتی که نرخ سود را به عنوان مثال 25درصد افزایش دهیم اغلب اوراقی که در دست اشخاص وجود دارد به دلیل سود پایین‌تر به بانک‌ها برمی‌گردد و این مشکلاتی را برای بانک‌ها و بانک مرکزی ایجاد خواهد کرد. بهمنی همچنین در مورد نرخ سود بانکی و افزایش آن در بسته سال 92 گفت: در مورد نرخ سود بانکی شورای پول و اعتبار باید تصمیم‌گیری کند، البته بانک مرکزی گزارش آن را به شورا خواهد برد. با توجه به تورم 7/28درصد در پایان دی‌ماه، نرخ سود نیز باید تغییر کند. 

وی در مورد اقدامات ارزی بانک مرکزی اظهار داشت: بانک مرکزی با راه‌اندازی مرکز مبادلات ارزی گروه‌های کالایی را مشخص و به آنها ارز می‌دهد که تاکنون ارز 5/14درصد شرکت ملی نفت و صندوق توسعه ملی به این مرکز تزریق شده و شرکت‌های دولتی و پتروشیمی‌ها مکلف شده‌اند ارز حاصله از صادرات را به مرکز مبادلات عرضه کنند. وی تصریح کرد: وقتی دولت و بانک مرکزی ارز مورد نیاز شرکت‌های صادرکننده را تامین می‌کند آنها باید ارز حاصله را در اختیار مرکز مبادلات قرار دهند و نباید آن را در بازار آزاد بفروشند که البته این اقدام جزو وظایف بانک مرکزی نیست و نهادهای مربوطه باید در این زمینه نظارت‌های لازم را داشته باشند. بهمنی با اشاره به اقدامات این نهاد برای افزایش نظارت بر سیستم بانکی گفت: هم‌اکنون در هر استان یک نهاد نظارتی دایر شده تا اصل نظارت بر سیستم بانکی افزایش یابد، ‌هم اکنون در شرایطی هستیم که هرچند هفته یک موسسه مالی یا صندوق را می‌بندیم که هیچ‌وقت چنین مساله‌ای وجود نداشته است. 

وی با ذکر مثالی افزود: یکی از موسسات صد میلیون‌دلار اوراق قرضه راه‌آهن در آمریکا را خریده است که با این اقدام به هیچ‌وجه نباید اجازه فعالیت به این نهاد مالی را داد؛ موسسه‌ای که 30 سال بدون مجوز فعالیت کرده است، بانک مرکزی مانع از فعالیت آن شده که البته برخی‌ها به من گفتند که وارد این مسایل نشوم، اما چشم‌پوشی از این مسایل امکان‌پذیر نیست. بهمنی تصریح کرد: البته تعطیل کردن موسسه‌ای که بیش از 500 شعبه و 16هزارمیلیاردریال سپرده جمع‌آوری کرده به راحتی امکان‌پذیر نیست و همین مساله موجب شد برخی موسسات را برای بازپرداخت سپرده‌ها به کمک بگیریم. وی گفت: با وجود برخی فشارهای بین‌المللی خالص بدهی‌های خارجی کشور در سه سال اخیر به طور مستمر در حال کاهش بوده به طوری که حجم بدهی‌ها از 8/22میلیارددلار به 5/8میلیارددلار رسیده است. 

رییس‌کل بانک مرکزی در مورد برنامه‌های مرکز مبادلات ارزی گفت: روند افزایش تزریق ارز در اتاق مبادلات را خواهیم داشت، یعنی به نیازهای واردکنندگان به بخش‌های خدماتی در این مرکز پاسخ خواهیم داد تا دیگر نیازی به مراجعه به بازار نباشد، ضمن اینکه از واردکنندگان درخواست می‌کنیم خریدهای خود را از کشورهایی انجام دهند که با آنها مراوده تجاری داریم.  وی یکی از اهداف بانک مرکزی را تک نرخی شدن ارز عنوان کرد و گفت: اگر بخواهیم به چند قلم کالا مانند گندم، جو، نهاده‌های دامی و دارو ارز مرجع بدهیم مابه‌التفاوت آن را تامین خواهیم کرد. در نهایت ما یک نرخ ارز در مرکز مبادلات ارزی خواهیم داشت و اگر بخواهیم به چند قلم کالا ارز مرجع اختصاص بدهیم از محل خزانه مابه‌التفاوت آن را جبران خواهیم کرد، به هر حال ارز مرجع حذف نمی‌شود و آن را برای چند قلم کالا حفظ خواهیم کرد. 

وی در پایان در مورد طرح ممنوعیت خرید و فروش ارز خارج از سیستم رسمی، گفت: در حال حاضر در حال کار روی این طرح هستیم و هرگاه به نتیجه قطعی برسد، آن را اعلام خواهیم کرد.