به گزارش آخرین نیوز، نعمت احمدی- حقوقدان در روزنامه شرق نوشت:
ملک عبدالله ٩٠ساله، پادشاه کشور عربستان، بزرگترین تولیدکننده نفت، درگذشت. ملک عبدالله از سال١٩٨٣ که بهعنوان ولیعهد برادرش ملک فهد انتخاب شد، تا زمان مرگ حتی در زمان ولیعهدی، اداره بزرگترین کشور تولیدکننده نفت جهان را برعهده داشت. شوک منفی نفتی یعنی کاهش قیمت نفت در مقابل افزایش قیمت نفتخام در سالهای ٧٩ و ٨٠ تا سال١٩٨٦ در زمان ولیعهدی ملک عبدالله اتفاق افتاد. ظاهرا حد فاصل سالهای ٨٠ تا ٨٦میلادی به علت کاهش تقاضای جهانی برای نفت، بهویژه نفت اوپک و رقابت تولیدکنندگان غیراوپک در بازار و توجه و استفاده از منابع دیگر انرژی، بازار نفت اشباع شد و به همین اعتبار قیمت نفتخام بهلحاظ وجود اضافه عرضه در بازارهای جهانی، رو به کاهش نهاد تا جایی که قیمت به کمتر از ١٠دلار هم رسید. عدهای از تحلیلگران بر این باورند شوک نفتی این سالها کاملا مدیریتشده بود و مدیریت اصلی آن با محوریت ملک عبدالله صورت گرفت تا نظام کمونیستی شوروی را از پای درآورند. اقتصاد شوروی در این سالها متکی به نفت بود؛ نفتی که تا ٤١دلار در هر بشکه به فروش میرفت به زیر ١٠دلار رسید و کمر اقتصاد روبهموت شوروی را شکست. علت محبوبیت ملک عبدالله در دنیای غرب از منظر تحلیلگرانی که مدیریت او را در زمانه ولایتعهدی در شوک نفتی منفی باور داشتند، همین مطلب بود. نفت کمتر از ١٠دلار یکسالی بر بازار حاکم بود تا اینکه سرانجام در کنفرانس ژوئن سال١٩٨٧ اعضای اوپک با قیمت ١٨دلار موافقت کردند. کنفرانس ژوئن سال١٩٨٧ اعضای اوپک تا فروپاشی شوروی و نظام کمونیستی اروپای شرقی دو، سه سال بیشتر طول نکشید. حد فاصل سال١٣٨٧ تا چندماه پیش، قیمت نفت همیشه روبه افزایش بود و از مرز ١٠٠دلار گذشت. عدهای از تحلیلگران براین باورند که بازهم با مدیریت ملک عبدالله و چراغ سبز او در ماههای قبل، شوک منفی فعلی، بازار آرام نفت را هدف قرار داده است. حال باید دید شوک نفتی جدید و کاهش قیمت نفت از ١٢٠دلار به زیر ٥٠دلار چه اهدافی را پیشرو دارد.
١- عدهای براین باورند که کاهش قیمت نفت و رسیدن آن به زیر ٥٠دلار، شرکتهای بزرگ نفتی خصوصا رقبای آمریکایی شرکت آرامکو را نشانه رفته است. هزینه استخراج نفت شیل بالای ٥٠دلار و حتی ٧٠دلار است که با کاهش قیمت نفت، صرفه اقتصادی برای سرمایهگذاران نفتی در این حوزه را از بین برد و عمدا نفت شیل و نفت آلاسکا کنار گذاشته میشود.
٢- روسیه بهعنوان بزرگترین فروشنده نفت، بعد از عربستان است. به اشاره غرب این شوک نفتی اتفاق افتاد تا پوتینی که همه اروپا و آمریکا را به چالش کشیده و هوای تشکیل امپراتوری روسیه بزرگ را در سر دارد زیر بار فشار اقتصادی شکسته شود.
٣- گروه داعش هماکنون به بخشی از چاههای نفت عراق و سوریه مسلط شده و از این رهگذر است که هزینه آنها تامین میشود. وقتی قیمت نفت به یکسوم قیمت ماههای قبل برسد با توجه به شیوه فروشی که داعش به صورت قاچاق دارد و باید نفت را در حالت عادی هم زیر قیمت بفروشد از منابع مالی کمتری استفاده خواهد کرد و متضرر خواهدشد.
٤- ایران نیز یکی از اهداف شوک نفتی منفی است. با روی کارآمدن دولت دکتر روحانی و تیم اقتصادی کاربلدی که برنامه اقتصادی دولت را به پیش میبرد و اتکای یکسوم بودجه سال٩٤ به نفت و برنامه اقتصاد مقاومتی، تاثیر شوک منفی نفتی بر ایران کمتر از موارد فوق است، اما بپذیریم که شوک فعلی، بودجه سال٩٤ را تحتتاثیر قرار داده است.
صرفنظر از نگاه کلان عربستان و ملک عبدالله به حربه نفت و تاثیری که جایگاه و نقش ملک عبدالله را در معادلات نفتی پررنگ میکرد، وضع کشورهای عربی بعد از انقلابات منجر به بهار عرب از یکطرف و حضور ناگهانی «داعش» در نزدیکی مرزهای ما از طرف دیگر و نقش و جایگاه ملک عبدالله در جهان عرب، متاسفانه ایران از فرصت طلایی دوستی ملک عبدالله با آیتالله هاشمیرفسنجانی سود نبرد. نخستین ملاقات آیتالله هاشمیرفسنجانی در دوره اول ریاستجمهوری ایشان و زمانه ولیعهدی ملک عبدالله در سنگال بود، سالهای بعد از کشتار حجاج ایرانی در عربستان و تیرهوتارشدن روابط دو کشور، رفتاری که آیتالله هاشمی با امیر عبدالله آن زمان و ملک عبدالله متوفای بعدی داشت فتحبابی شد نهتنها یخ روابط آب شد؛ بلکه دو کشور بزرگ شیعه و سنی رفتاری دوستانه با یکدیگر پیدا کردند. با توجه به روابط دوستانه آیتالله هاشمیرفسنجانی با ملک عبدالله و دیدارهایی که با هم داشتند و احترام و جایگاهی که آیتالله هاشمی نزد ملک عبدالله داشت، نباید اجازه میدادیم که روابط دوباره به تیرگی بگراید. متاسفانه هستند عدهای که دانسته یا ندانسته مایل نیستند بین ایران و عربستان روابط دوستانه حاکم باشد. ملک عبدالله فرصتی بود که میشد با تکیه بر روابط حسنهاش با آیتالله هاشمیرفسنجانی، اتحاد و اتفاقی بین ایران و عربستان به وجود آورد و با تکیه بر نقش و جایگاه عربستان در اوپک و تصمیمسازی این کشور، منافع ملی ایران حفظ شود. کاش از آخرین فرصت سود میبردیم و آیتالله هاشمیرفسنجانی در مراسم تدفین ملک عبدالله شرکت میکرد، تا آغازی باشد بر دوستی با شاه جدید عربستان؛ ملک سلمان. نحوه اداره عربستان بهگونهای است که در هر وزارتخانه در کنار وزرای انتخابی یکی از شاهزادگان وابسته به خانواده آلسعود نقش راهبری و راهبردی دارد. امیر ملک محمد، فرزند ملک سلمان، شاه جدید عربستان که توسط پدرش بهعنوان رییس دیوان شاهی و وزیر دفاع معرفی شد، به شاهزاده نفتی معروف است که حساسیت ملک سلمان را در مدیریت نفت جهان پررنگتر میکند. دوستی با شاه جدید عربستان از طریق سفر آیتالله هاشمیرفسنجانی برای تسلیت درگذشت ملک عبدالله، میتواند دوباره برقرار شود؛ امری که تاثیر مستقیمی در تصمیمسازیهای دولت عربستان در بازار ملتهب نفت بهنفع ایران دارد