روزنامه خراسان: نيمه هاي سه شنبه شب بود که بانک مرکزي آمارهاي توليد ناخالص کشور را منتشر کرد. براساس محاسبات مقدماتي اين بانک، توليد ناخالص داخلي کشور به قيمت پايه و به قيمت هاي ثابت سال 1383 در شش ماهه اول سال 1393 به 102 هزار ميليارد تومان رسيده است آمارهايي که حکايت از رشد 4 درصدي کشور در شش ماهه نخست سال دارد و طبيعتا انتقادهايي را به همراه دارد. بنا به استدلال برخي از مردم، به دليل اينکه در شش ماهه نخست سال تحرکي در بازارها حس نشده و وضعيت اشتغال نيز تغييري نکرده است، اين آمارها مستند به نظر نمي رسد. مثلا يکي از بازديد کنندگان سايت الف در مواجهه با اين خبر گفته است:« بر چه اساسي اين رشد اعلام شده؟ تمام فعاليتهاي اقتصادي که خوابيده و راکد است و از آن طرف بورس هم به شدت سقوط کرده و تغيير شگرفي هم در مواضع سياسي اتفاق نيفتاده پس چطور چنين خبري که معلوم نيست صحتش چقدر است به همين راحتي پخش مي شود».
از آنجايي که اين آمارها توسط بانک مرکزي منتشر شده است که مرجع رسمي انتشار آمارهاي اقتصادي است، نبايد در صحت آن شک کرد. اما براي پاسخ به اين سوال که چرا اين آمارها در کف بازارها لمس نمي شود، بد نيست نگاهي به جزئيات رشد اقتصادي بيندازيم. قبل از آن بايد گفت که نرخ رشد اقتصادي، همان درصد تغييرات توليد ناخالص داخلي در دو بازه زماني مشابه است. مثلا ميزان افزايش (يا کاهش) توليد ناخالص داخلي در شش ماه نخست سال، تعيين کننده نرخ رشد شش ماهه اول سال است.
حال به سراغ اجزاي نرخ رشد اقتصادي برويم. رشد توليد ناخالص داخلي را مي توان بر حسب فعاليت هاي اقتصادي يا اقلام هزينه نهايي تفکيک کرد. در دسته بندي اول، با چهار گروه کشاورزي، نفت، صنايع و معادن و خدمات مواجه مي شويم. در ميان اين گروه ها بخش نفت با رشدي 2/9 درصدي رتبه اول رشد را در ميان گروه هاي مختلف داشته است. بعد از آن، گروه صنايع و معادن رشدي 2/7 درصدي را تجربه کرده است که زيربخش صنعت نقش بسزايي در تحقق آن داشته است. اما گروه خدمات تنها 5/2 درصد رشد داشته است.
جدول زير جزئيات آن را نشان مي دهد. با اين حال طبيعي است که رشد توليد در بخش هاي نفت و معدن نمي تواند در کوتاه مدت اثر چشمگيري بر تکان خوردن بازارها و اشتغال بگذارد. همچنين نرخ رشد بخش صنعت نيز بيشتر متاثر از صنايع بزرگ بوده که چندان قابل لمس نيست. لذا آمارهاي بانک مرکزي و مشاهدات مردمي با هم تضادي ندارند. تقسيم بندي ديگر توليد ناخالص داخلي بر اساس اقلام هزينه نهايي است که براين اساس سه گروه عمده مصرف خصوصي، مصرف دولتي و تشکيل سرمايه ثابت ناخالص را خواهيم داشت. در شش ماه نخست سال مصرف خصوصي و دولتي به ترتيب 7/3 و 3/3 درصد رشد داشته اند اما تشکيل سرمايه ثابت ناخالص رشد بالاي 8/15 درصدي را تجربه کرده است. منظور از تشکيل سرمايه ثابت ناخالص، همان سرمايه گذاري است که در دو بخش ماشين آلات و ساختمان اتفاق مي افتد. نکته جالب اينکه تشکيل سرمايه ناخالص در بخش ساختمان رشد 33 درصدي داشته است که به گزارش بانک مرکزي به دليل افزايش سرمايه گذاري در بخش دولتي (بودجه عمراني) بوده است.
به قيمت هاي ثابت سال 1383 نيمه اول سال 1392 نيمه اول سال 1393
کشاورزي 6.9 3.2
نفت 13.5- 9.2
صنايع و معادن 6.3- 7.2
خدمات 1.0- 2.5
توليد ناخالص داخلي به قيمت پايه 2.4- 4.0