آرمان: نیم قرن مبارزه و سی و چند سال حضور در مهمترین گلوگاههای مدیریتی و سکانداری مذاکرات و جلسات داخلی و بینالمللی، مرد نشسته بر مهمترین جایگاه قوه مجریه را برخوردار از تجربیاتی کرده که در بزنگاههای حساس بسیار به کارش میآید. یکی از بهیاد ماندنیترین جملات قصار کمپین انتخاباتی- تبلیغاتی روحانی مضمونی چنین داشت: «این بهاری است که پشت زمستان مانده.» حال او در مواقعی که فضای سیاسی روندی معقول ندارد، با جملهای و کلامی تلنگری بس اثرگذار بر فضای سیاسی میزند تا اردوگاه موافقین و مخالفین را محکی زده و بازخوردی معقول و مقبول از آیند و روندهای این عرصه خطیر برای طی طریق در مسیر پیش رو بهدست آورد. اینجاست که روحانی از خود هزینه میکند تا ترمزی باشد در برابر آسیبزنندگان به منافع ملی و تخریبچیهای طیفینگر و از طرف دیگر میزان درایت و ایستادگی حامیان واقعی تا همراهان شعاری را محک بزند.
قصد روحانی از تلنگر کلامی چه بود؟
«هر وقت میخواهد مذاکره شود یک عده میگویند ما داریم میلرزیم، خوب به جهنم، بروید یک جای گرم پیدا کنید.» ادای این جمله آتشین از سوی روحانی با واکنشها و تحلیلهای مختلف از سوی طیفها و نحلههای متفاوت روبهرو شد. در هر دو اردوگاه سیاسی عدهای با حدت و شدت بر آن تاخته و این سخن روحانی را در راستای توهین و تخریب منتقدان ارزیابی کردند و در سوی دیگر عدهای نیز آن را واکنشی لازم و اثرگذار و البته بهدور از سویههای توهینآمیز ارزیابی کردند. جالب آنکه منتقدین مشخص نکردند بر اساس کدام متر و معیار ادبی و کلامی نقد تند و نه توهینآمیز دکتر روحانی بیادبی و عدول از موازین اخلاقی است چون روحانی نه منتقدین را به جهنم عودت و حواله داده و نه لب کلام وی فیذاته سخیف و غیراخلاقی بود. او در جملهای سلبی ترس تخریبچیها را فاقد ارزش و اعتنا دانسته و آن را با کلمه «به جهنم» رد کرده بود. روحانی اما در جلسه هیات دولت از چرایی این گفتار و البته استراتژی پشت آن پرده برداشت. او بهطور مشخص اشاره داشت که منظور وی نه منتقدین که تخریبچیهایی هستند که از فاز کارشکنی کلامی به تخریب عملیاتی نیل یافتهاند و وی با بهکارگیری این جمله انذار و اخطاری را نسبت به آنان مبذول داشته و حقوق منتقدین محترم و بدون خدشه است. از سوی دیگر روحانی از استراتژی پشت این گفتار نیز سخن گفته و تاکید میکند: «در یکی دو روز گذشته عدهای هیاهو و سروصدا به راه انداختند به دوستان و اعضای دولت میگویم بعضی اوقات باید شرایطی پیش بیاید تا همه هر چه در دل دارند، بیرون بریزند و در چنین شرایطی میتوان رسانهها، یاران ضعیف و قوی، موافقین و مخالفین واقعی را بهتر شناخت.» نکتهای که نشان میدهد او نه از سر عصبانیت یا فیالبداهه که با هدفگذاری مشخص و در راستای تحلیل و اشراف بر شرایط سپهر سیاسی و با علم و آگاهی به واکنشهای ثانویه این سخن را بر زبان رانده است. هدف گذاریای که البته به بار نشسته و با حجم بسیار واکنشها از سوی طیفها و نحلههای مختلف و شخصیتها و کنشگران رسانهای و سیاسی ما فیضمیر بسیاری از افراد فارغ از شعارها و فیگورهای متداول مشخص شده و آنچه باید دریافت میشده، شده است.
اشراف بر سرّ درون حامیان شعاری
فیالواقع میتوان مهمترین دستاورد این کنش و واکنش ناگهانی و البته هوشمندانه روحانی را شفافسازی در ارودگاه حامیان و خودیهای دولت دانست چراکه تکلیف تخریبچیهای نامنعطف و تهاجمنگر از همان ابتدا مشخص بوده و تغییر رویکرد آنان امری دور از تصور است. در این میان اما دولت لازم دارد که سره از ناسره را شناخته و بداند که در بزنگاههای حساس و خطیر چه کسان و افرادی و چه طیفها و رسانههایی نه شعاری که با شناخت و آگاهی و میل و رغبت درونی نسبت به تحقق آرمانها و اهداف گفتمان اعتدال گام برمیدارند. این نکته بدیهی و مبرهن است که حضور در قدرت جاذبه داشته و عدهای در طول یکسال گذشته برای رسیدن به اهداف طیفی و فردی دیگرگونه خود را جلوه گر کرده و در قالب فاتحان روز شنبه برای مصادره به مطلوب دولت گام برداشتهاند و اکنون وقت بازشناسی این افراد و رسانههاست. کسانی که چون منفعتنگر هستند و قرابت فکری و اصالت رفتاری ندارند در بزنگاههای حساس نمیتوانند همسو و همنفس با دولت باشند و در نهایت نه همراه و یاریسان که باری اضافه بر دوش دولت خواهند بود. ضعف رسانهای دولت در طول مدت سپری شده هم بیگمان در همین چارچوب میگنجد. جالب آنکه برخی از همین شعاردهندگان بعد از سخنان روحانی در هیات دولت به تکاپو افتاده و به دفاع از دولت و سخنان روحانی میپردازند تا از قافله عقب نمانند اما نکته آنجاست که دولت میتواند از ورای همه فراز و فرودهای دو سال اخیر به سنجش عملکردهای رسانهای و گفتارها پرداخته و بعینه نظاره کند که چه کسانی قبل از فتح و پیروزی بر مدار اعتدال گام برداشته و حتی به هنگامه قدرت نیز با آنکه منزلت نیافته و زحماتشان قدر دانسته نشد بازهم بر عهد و پیمان خود باقی ماندند، چراکه برای آنان پیروزی گفتمان اعتدال نه شعار و تاکتیک که راهبردی است برای اعتلای کشور.