از دهه 60 ميلادي به بعد صادرات به امريكا رشد مي‌كند و تا ابتداي دهه 80 بازار حاكم پسته ايران، امريكا بود. اما در چند سال گذشته پسته امريكايي توانسته جاي پسته ايران را در بازار جهاني بگيرد چنان كه در سال 1390، پسته امريكا براي دومين بار از توليد ايران پيشي گرفت و به اين ترتيب نام ايران در ليست بزرگ‌ترين توليدكنندگان در رديف دوم قرار داده شد.
رشد توليد امريكا در حالي رقم خورد كه اين كشور با قيمت تمام شده پايين محصول خود در بازارهاي جهاني براي كشور رقيب جدي محسوب مي‌شود. آنچه در كنار رشد توليد، محصول پرمزيت و صادراتي ايران را تهديد مي‌كند از دست دادن بازارهاي هدف به واسطه پايين‌تر بودن قيمت پسته امريكاست.
در همين زمينه روز گذشته رييس اداره توسعه تجارت سازمان جهاد كشاورزي خراسان رضوي گفت: از لحاظ كميت توليد پسته، امريكا از ايران سبقت گرفته است. فرهاد فرخ‌منش توضيح داد كه ناهماهنگي بين دستگاه‌ها و شرايط بد اقليمي استان سبب كاهش توليد سطح زير كشت باغات پسته شده است. در حال حاضر امريكا در حجم توليد از ما پيشي گرفته ولي از لحاظ كيفيت پسته ايران حرف اول را در دنيا مي‌زند.
وي خاطرنشان كرد: خام‌فروشي نكردن، استانداردسازي محصولات كشاورزي و گسترش صنايع تبديلي موجب افزايش صادرات محصولات كشاورزي مي‌شود.
فرخ‌منش با اشاره به اهميت فرآوري محصولات كشاورزي و عدم خام‌فروشي در شرايط تحريم اظهار كرد: با توجه به اينكه صادرات فرآورده‌هاي محصولات كشاورزي با حجم بالا، ارزآوري بيشتري به همراه دارد، به صورت جدي از تبديل محصولات خام كشاورزي به محصولات فرآوري‌شده حمايت مي‌كنيم.
به گفته او با توجه به اهميت استاندارد بودن محصولات كشاورزي در بازارهاي بين‌المللي، لازم است با همكاري سازمان جهاد كشاورزي، اداره كل استاندارد، سازمان صنعت، معدن و تجارت در قالب يك كميته در زمينه استانداردسازي محصولات اقداماتي انجام شود.
به گفته او با توجه به اهميت استاندارد بودن محصولات كشاورزي در بازارهاي بين‌المللي، لازم است با همكاري سازمان جهاد كشاورزي، اداره كل استاندارد، سازمان صنعت، معدن و تجارت در قالب يك كميته در زمينه استانداردسازي محصولات اقداماتي انجام شود.
فرخ‌منش با اشاره به تصويب تبصره مجوزهاي صادراتي در كميته پايش صنعت، معدن و تجارت، بيان كرد: براساس اين تبصره، مجوزها و مشوق‌هاي صادراتي جهت تبديل محصولات خام به فرآوري شده به شركت‌هاي مربوطه داده مي‌شود.
همچنين شركت‌هايي كه محصولات خام ولي داراي ارزآوري بالا را صادر مي‌كنند رتبه‌دار اعلام مي‌شوند. سخنان اين مقام مسوول درباره افزايش توليد پسته امريكا در حالي است كه در سال‌هاي گذشته به دلايل مختلف اقليمي و مديريتي، سطح توليد پسته در ايران رو به كاهش بوده است.
چنانچه روز گذشته مدير باغباني سازمان جهاد كشاورزي استان كرمان گفت كه متوسط عملكرد كشاورزان كرماني در هر هكتار پسته در گذشته 1200 كيلو بوده كه در حال حاضر به نصف اين مقدار تقليل پيدا كرده است. مسعود محمودي گفت: سرمازدگي، خشكسالي، پايين بودن كيفيت و كميت آب هر ساله بخش زيادي از محصول پسته را از بين مي‌برد.
وي با اشاره به وجود 296 هزار هكتار باغ پسته در استان كرمان، خاطرنشان كرد: مقام اول را از لحاظ سطح زير كشت و توليد به خود اختصاص داده‌ايم كه بالاترين سطح زير كشت پسته در استان كرمان مربوط به شهرستان‌هاي رفسنجان، سيرجان و كرمان است. وي يادآور شد كه طي چند سال اخير اقليم استان كرمان تغيير كرده است.
وي با اشاره به وجود 296 هزار هكتار باغ پسته در استان كرمان، خاطرنشان كرد: مقام اول را از لحاظ سطح زير كشت و توليد به خود اختصاص داده‌ايم كه بالاترين سطح زير كشت پسته در استان كرمان مربوط به شهرستان‌هاي رفسنجان، سيرجان و كرمان است. وي يادآور شد كه طي چند سال اخير اقليم استان كرمان تغيير كرده است.
مدير باغباني سازمان جهاد كشاورزي استان كرمان با بيان اينكه آبياري تحت فشار بيش از 90 درصد راندمان دارد، خاطرنشان كرد: بهترين توصيه ما در مناطقي كه شوري آب بالايي ندارند اجراي سيستم‌هاي آبياري تحت فشار است. تاكنون حدود 20 هزار هكتار از باغات پسته مجهز به سيستم‌هاي آبياري تحت فشار شده‌اند.
به گفته او در بحث اصلاح و احياي درختان به ويژه درختان پسته درجه دو و سه، تسهيلات و اعتبارات خوبي به كشاورزان پرداخت شده و همچنين در زمينه آب و خاك و لوله‌گذاري در معابر آبياري، كارهاي خوبي صورت گرفته است.
محمودي در ادامه با بيان اينكه در مديريت‌هاي جهاد كشاورزي شهرستان‌ها، طرح‌هايي نظير برگزاري كلاس‌هاي ترويجي، شبكه‌هاي پيش آگاهي حفظ نباتات براي مبارزه تلفيقي با آفات، باغباني، آب و خاك انجام شده است، تصريح كرد: در پايانه‌هاي ضبط پسته كه از طرح‌هاي خوب مديريت صنايع كشاورزي است، پسته را به روش بهداشتي فرآوري مي‌كنند.
اين مدير وزارت جهاد كشاورزي گفت كه اگر كشاورزان روش‌هاي علمي مانند آبياري صحيح، تغذيه مناسب، كم كردن تراكم در هكتار و مبارزه با آفات و امراض را در باغ‌هاي خود به كار گيرند، هزينه‌هاي آنها كاهش پيدا مي‌كند. يكي از مسائل مهمي كه در چند سال گذشته باعث افت كيفي و كمي پسته خندان ايراني شد، سمهاي وارداتي بود كه به صورت عمده از چين وارد و در باغ‌هاي پسته مصرف شد.
عليرضا خسروي، نماينده سمنان با اشاره به استفاده از سمهاي آلوده در باغ‌هاي پسته در دامغان و سوءمديريت در آبياري باغ‌هاي پسته در چند سال گذشته گفت كه شهر دامغان به علت وجود باغات و آب و هواي مناسب يكي از بهترين مناطق توليد پسته در كشور محسوب مي‌شود اما نبود مديريت منابع آب باعث كاهش توليد پسته از 280 هزارتن به 150 هزار تن در چند سال اخير شده است.
او تصريح كرد: ميانگين برداشت پسته در واحد سطح برخي شهرهاي پسته خيز ايران 500- 400 كيلوگرم درهكتار است درحالي كه در امريكا ميزان برداشت پسته در هر هكتار بيش از چند تن رسيده است.
اگرچه در مساله صادرات پسته و ساير محصولاتي كه در ذات خود ايراني هستند، نمي‌توان نقش منفي تحريم‌هاي بين‌المللي را ناديده گرفت اما بايد توجه داشت كه دولت امريكا برنامه كارشناسانه و دقيقي در خصوص توليد پسته به دانشكده‌هاي كشاورزي خود مي‌دهد به طوري كه در اين برنامه نوع محصول پسته، نوع سم و كود مصرفي، فاصله بين درختان و زمان آبياري مشخص شده است.
اين در حالي است كه كشاورزان ايراني به طور معمول بر اساس دانش سنتي خود اقدام به توليد پسته كرده‌اند و به اين ترتيب سليقه‌گرايي كشاورزان در توليد پسته باعث شده كه در يك سال از لحاظ وزني و حجم توليد، پسته بسيار خوبي كشت كنند و در سال ديگر پسته مرغوبي از نظر وزن و حجم توليد كشت نكنند. به نظر مي‌رسد زنگ خطر جايگزيني پسته امريكايي به جاي پسته وطني سال‌هاست كه نواخته شده است.