روزنامه فرهيختگان گفتگويي با علي مطهري انجام داده که آخرین نیوز آن را بازنشر مي کند:
رئيسجمهور در سخنراني روز 22 بهمن بر آشتي ملي، وحدت ملي و انسجام ملي تاکيد کرده بود، بعد از آن برخي جريانهاي سياسي انتقادات تندي به طرح چنين موضوعي از سوي رئيسجمهور داشتند، مبنيبر اينکه آشتي ملي ادبيات مناسبي براي ايران نيست، شما چطور فکر ميکنيد؟ آيا اصلا مفهوم آشتي ملي در شرايط امروز کشور جايگاهي دارد؟
تا زماني که مسائل چند سال اخير بهطور کامل حلوفصل نشده، به کار بردن تعبير «آشتي ملي» نه تنها درست و داراي مفهوم است، بلکه ضرورت دارد. بايد واقعيت جامعه را ببينيم نه آن چيزي که آرزوي ماست. آرزوي همه ما اين است که هيچ تفرقه و انشقاقي در جامعه وجود نداشته باشد، اما حقيقت اين است که بعد از حوادث سالهاي اخير جامعه ما از نظر سياسي به دو بخش تقسيم و دو تکه شد و بسياري از سوالات بدون پاسخ باقي ماند. بنابراين امروز تا زماني که تکليف يکسري ابهامهاي باقي مانده از آن سالها روشن نشود، وجدان بخشي از جامعه آرام نميگيرد و وحدت ملي به معناي واقعي خودش در جامعه تحقق پيدا نميکند. با اين وصف به کار بردن تعبير «آشتي ملي» در شرايط فعلي کشور کار نادرستي نيست. شرکت گستردهتر مردم در راهپيمايي 22 بهمن امسال که از همه اقشار آمده بودند نشان داد که سياست آشتي ملي که از خرداد 92 آغاز شده است تاثير خود را بر مردم و انقلاب گذاشته است. بايد به اين سياست ادامه بدهيم و کدورتها را دور بريزيم.
شما معتقديد که طرح مسالهاي به نام آشتي ملي در اين شرايط کار نادرستي نيست، فارغ از ضرورت آن، آيا تحقق چنين موضوعي امکانپذير است؟
بله امکانپذير است، به شرط آنکه يک اراده ملي براي آن وجود داشته باشد.
چه شرايطي براي آن لازم است؟
وقتي اين انشقاق و تفرقه ريشهاش حوادث سالهاي اخير بوده است، براي از بين بردن اين معلول بايد سراغ علت برويم و ببينيم عواملي که باعث ايجاد اين حوادث شد، چه بود يعني بايد همه جوانب و عوامل دخيل در حوادث سالهاي اخير را بررسي کرد تا نقش همه افراد و گروهها و نهادها در آن قضيه آشکار و براي مردم توضيح داده شود و افرادي که مقصر بودهاند، مجازات شوند. آنگاه ميتوانيم بگوييم که داستان حوادث سال 88 تمام شده است و زمينه آشتي ملي فراهم ميشود.
دولت چقدر ميتواند در تحقق آشتي ملي پيشگام باشد، بهويژه اينکه شاهد بوديم اين مساله بارها از سوي دولت طرح شده است؟
رئيسجمهور، رئيس شوراي عالي امنيت ملي است، وزارت اطلاعات هم در دست دولت است و از اين طريق ميتواند بسيار تاثيرگذار باشد. دولت ميتواند طرحي را براي پايان دادن به مسائل بر جاي مانده از حوادث سالهاي گذشته ارائه و کدورتهاي بر جاي مانده را رفع کند.
در اين چند ماه که از عمر دولت يازدهم ميگذرد، آيا چنين ارادهاي را در دولت ديدهايد؟ يا اصلا اقدامي در اين راستا انجام شده است؟
آنطور که از قرائن برميآيد دولت چنين تصميمي دارد، اما هنوز عوامل تندرو در نهادهاي مختلف هستند که ميخواهند فضاي قبلي همچنان باقي بماند و جامعه همچنان دوتکه باشد.
دليل اين مساله چيست؟ چرا تندروها تلاش ميکنند فضاي موجود باقي بماند؟
چون بقا و رشد آنها در چنين فضايي است. البته اين تندروها دو دسته هستند، يک دسته فکر ميکنند که حفظ نظام از اين راه بهتر انجام ميشود که دائم بگوييم افرادي که در حوادث سالهاي گذشته نقش داشتند، آن هم فقط افراد يک طرف ماجرا، از دايره نظام خارجند و افراد را يکي پس از ديگري از قطار انقلاب پياده کنيم. اين عده تفکر غلطي دارند، يعني تصورشان از حفظ نظام تصور غلطي است و اهميت وحدت ملي را درک نميکنند که اين انقلاب اساسا با وحدت به وجود آمده است و با وحدت ادامه خواهد داشت.
و دسته ديگر؟
دسته ديگر کساني هستند که خودشان ميدانند چه کاري انجام ميدهند و با علم به اينکه از اين طريق انقلاب لطمه خواهد ديد اين راه را در پيش گرفتهاند. آنها چون حيات سياسي و منافعشان در حفظ وضع موجود است، ميخواهند اين شرايط همچنان باقي بماند.
اين دسته که از آنها ياد ميکنيد، «افراد» تندرو هستند يا جريانها و محافل خاص؟
هم افراد هستند و هم محافلي که در نهادهاي مختلف نفوذ دارند. در واقع کساني هستند که خودشان هم در حوادث آن سالها نقش داشتند و نقش آنها هم بايد ديده شود. به هر حال دولت وظيفه سنگيني در اين جهت دارد، آقاي روحاني هم در وعدههاي انتخاباتياش اين موضوع را مطرح کرده بود که به اين شکاف و نقار اجتماعي پايان خواهد داد و بايد به اين قولشان عمل کنند.
جز دولت چه ارگانها و نهادهايي ميتوانند به تحقق آشتي ملي کمک کنند؟
به نظر من جامعه مدني ميتواند در اين مسير کمک کند. در واقع نهادهاي اجتماعي غيردولتي، سازمانهاي مردمنهاد و شخصيتهاي موثر اجتماعي ميتوانند نقش مهمي در اين زمينه ايفا کنند.
مثلا چه نهادها و گروههايي؟
روحانيت بهطور کلي ميتواند نقش مهمي داشته باشد؛ مراجع تقليد ميتوانند بسيار تاثير داشته باشند؛ دانشگاهيان هم از گروههايي هستند که در تحقق آشتي ملي تاثيرگذار هستند. زماني که اين افراد و گروهها خواهان حل اين مساله باشند، دولت با انگيزه بيشتري براي آن تلاش خواهد کرد.
اما برخي بر اين عقيدهاند که بهتر است گروههاي اجتماعي، زياد به اين مسائل نپردازند و اجازه بدهند که دولت خودش اين مسائل را پيگيري کند، تاثيرگذاري اين گروهها براي رفع کدورتهاي بر جاي مانده به چه صورت است؟
اينها شرايط و زمينه عمل را براي دولت فراهم ميکنند و از فشار تندروها ميکاهند. در واقع فشار افکار عمومي کار خود را ميکند.