در زیارت اربعین، تعابیری را درباره حضرت امام حسین(ع) به کار میبریم که نکاتی را به ما گوشزد میکند. اینکه پس از ۱۴۰۰ سال، چنین شور و شوقی برای این زیارت وجود دارد و یکی از نشانههای مومن است، نشاندهندهی اهمیت این زیارت است. یکی از تعابیری که در متن این زیارت بیان میشود این است که حضرت سیدالشهداء(ع) با خون خود، مردم را از جهالت و حیرت ضلالت نجات داد.
اگر ما بخواهیم تاملی جدی در حیات نورانی حضرت سیدالشهداء(ع) داشته باشیم، یکی از مهمترین بخشهای زندگی ایشان، قیام ایشان و روز عاشوراست که سبب نجات انسانها از جهالت و گمراهی است. بخش دیگر زندگی ایشان که بسیار دارای اهمیت است، خطبه ایشان در روز عرفه و دعای عرفه ایشان است.
حضرت سیدالشهداء(ع) در خطبه منا که دو سال پیش از شهادتشان و در سال آخر عمر معاویه، در نقطه تجمع همه مسلمانان که ایام حج و سرزمین عرفات است، میفرمایند:«اعْتَبِرُوا أَیُّهَا النَّاسُ بِمَا وَعَظَ اللَّهُ بِهِ أَوْلِیَاءَهُ مِنْ سُوءِ ثَنَائِهِ عَلَى الْأَحْبَارِ إِذْ یَقُولُ لَوْ لا یَنْهاهُمُ الرَّبَّانِیُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ قَالَ لُعِنَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ بَنِی إِسْرائِیلَ إِلَى قَوْلِهِ لَبِئْسَ ما کانُوا یَفْعَلُونَ وَ إِنَّمَا عَابَ اللَّهُ ذَلِکَ عَلَیْهِمْ لِأَنَّهُمْ کَانُوا یَرَوْنَ مِنَ الظَّلَمَةِ الَّذِینَ بَیْنَ أَظْهُرِهِمُ الْمُنْکَرَ وَ الْفَسَادَ فَلَا یَنْهَوْنَهُمْ عَنْ ذَلِکَ رَغْبَةً فِیمَا کَانُوا یَنَالُونَ مِنْهُمْ وَ رَهْبَةً مِمَّا یَحْذَرُونَ» ای مردم! از آنچه خداوند اولیای خود را با نکوهش از عالمان یهود پند داده است، عبرت بگیرید؛ آنجا که میفرماید:« چرا خداگرایان و عالمان دینی، مردمان را از گفتار گناه آلودشان باز نمیدارند؟» و آنجا که فرموده است:«آن کسانی از بنی اسرائیل که کفر ورزیدند، از رحمت خدا دور شدند – تا آنجا که فرموده است – چه بد است آنچه میکردند.»
زمانی که شما در زمان مناسب، مقابل ظلم ظالمان نایستید، آنها به نقطهای خواهند رسید که امروز تمام جهان، جنایاتشان را مشاهده میکند و مردم یک منطقه را با گرسنگی و انواع حملات به شهادت میرسانند.
عدهای میگفتند اگر با غربیها مذاکره کنیم، مانع جنگ میشود اما مردم ایران دیدند که چگونه در وسط مذاکره به ما حمله شد و یک استاد دانشگاه در منزل خود و به همراه خانوادهاش به جرم اینکه چرا در فلان رشته تحصیل کرده است، مورد حمله قرار گرفته و شهید شد.
ایشان در ادامه این خطبه میفرمایند:«فَبَدَأَ اللهُ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیِ عَنِ الْمُنْکَرِ فَرِیضَةً مِنْهُ لِعِلْمِهِ بِأَنَّهَا إِذَا أُدِّیَتْ وَ أُقِیمَتْ اسْتَقَامَتِ الْفَرَائِضُ کُلُّهَا» خدا امر به معروف و نهی از منکر را که تکلیف واجبی است، از خودش آغاز کرده است، زیرا میدانسته که اگر این فرضیه ادا شود و برپا گردد، همه فرایض برپا خواهند شد.
قبل از حضرت سید الشهدا ع نیز حضرت زهرا(س)، در خطبه فدکیه فریاد زدند که«فَجَعَلَ اللَّهُ ... الْاَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلِحَةً لِلْعامَّةِ» خداوند امر به معروف را برای مصلحت عموم مردم قرار داد.
چرا ائمه معصومین(علیهمالسلام) چنین تاکیدی بر امر به معروف و نهی از منکر داشتند؟ آن چیزی که ما در تاریخ اسلام میبینیم، این است که عامل خروج از ضلالت، حرکت در صراط مستقیم است. آسیبشناسی اینکه چطور این حرکت در صراط مستقیم ممکن است دچار خدشه شود، یکی از موضوعات مهمی است که باید به آن توجه شود.
ما در تاریخ میبینیم که ممکن است یک دین آنچنان دچار تحریف شود که در روز به شهادت رساندن نوه رسول اکرم، عدهای با ادعای مسلمانی، جشن بگیرند! «اللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذَا یَوْمٌ تَبَرَّکَتْ بِهِ بَنُو أُمَیَّةَ»
قرآن کریم، علل انحراف قوم بنیاسرائیل را تحریف دین بیان کرده است. یکی از این تحریفها، کتمان است؛ یعنی نادیده گرفتن بخشی از مطلب. همین امروز نیز بسیاری از بنگاههای خبرپراکنی غربی، بخشی از خبر را میگویند و بخش دیگر را بیان نمیکنند تا حقیقت را به گونهای دیگر جلوه دهند.
قرآن کریم میفرماید:«مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا». فلسفه قیام حضرت سیدالشهدا نیز جلوگیری از همین انحراف بود و اگر ندای ایشان در روز عرفه شنیده میشد، شاید اصلا وقایع عاشورا اتفاق نمیافتاد. در این موضوع و مسئله مقابله ائمه اطهار(علیهمالسلام)با تحریف دین، مرحوم علامه سید مرتضی عسکری در کتاب «نقش ائمه در احیای دین»، به این مسئله پرداخته اند. همچنین ایشان در کتاب «یکصد و پنجاه صحابه ساختگی»، به بخشی از این تلاش برای تحریف که با ایجاد صحابه ساختگی و نقل روایتهای جعلی از آنها، میپردازند.
اگر یک دین دچار تحریف شود، به نام آن دین، جنایتهایی را به وجود میآورند که حتی یک حیوان نیز حاضر به انجام آن نخواهد شد. فعالیت اهل بیت(علیهمالسلام) در جلوگیری از تحریف دین اسلام به به همین سبب بود.
اینکه بیش از ۱۰ درصد قرآن کریم، ناظر به قوم بنیاسرائیل و انحرافات آنهاست، نشان دهنده اهمیت این موضوع است و نشان میدهد که باید مقابل تحریف و انحراف دین را گرفت.
خداوند برای قوم بنیاسرائیل پیامبری را میفرستد تا آنها را از یوق ظلم فرعون خارج کنند اما این قوم پس از پیروزی بر دشمن فرعونی و غلبه بر آنها، وقتی ۴۰ روز پیامبرشان برای دریافت تورات از میان آنها رفت، به گوساله پرستی روی آورندند؛ عدهای نیز امروز پس از اینکه دشمن در وسط مذاکره به ما حمله کرد و ملت ایران پیروز شد، مجدد دم از مذاکره میزنند! همانهایی که فکر میکردند با یک مذاکره، ۲۰۰۰ میلیارد دلار سرمایه وارد کشور میشود و با یک دیدار بین رؤسای جمهور در راهروی سازمان ملل و یک سلام و علیک، تمام مشکلات حل میشود، دیدن که دشمن وسط همین مذاکرات به ما حمله کرد اما امروز باز دم از تکرار همان مسیر قبلی میزنند! این که مقام معظم رهبری میفرمایند جهت گیری ها مهم هستند، ناظر بر همین موضوع است.
یکی از وجهههای امر به معروف و نهی از منکر، این است که ملتی، مقابل مناسبات ظالمانهای که نه تنها حاضر به محکوم کردن جنايات رژیم صهیونیستی در غزه نیست، بلکه از آن حمایت میکند، ایستاد. امروز نیز عدهای، علیرغم حمله آمریکا و سگ زنجیریاش به کشورمان و شهادت دانشمندان و مردم و فرماندهان ما، هنوز در فکر دنبال کردن همان رویکرد غلطی هستند که عامل این جنگ و شهادت عزیزانمان شد!
قوم حضرت موسی، آنچنان ایشان را آزار دادند که ایشان خطاب به آنها فرمودند:«وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِي» ای قوم چرا مرا آزار میدهید؟