ابراء مهریه؛ انتخابی عاطفی یا عقلانی؟ حقایقی که باید در این زمینه بدانید

در سال های اخیر و به دلیل مشکلات به وجود آمده میان زوج ها، ابراء مهریه به عنوان یک اقدام قانونی از سوی بسیاری از زنان انجام می شود. ابراء مهریه به معنی بخشیدن مهریه توسط خانم است. بر اساس قوانین اسلامی مهریه حقی است که بعد از ازدواج به خانم تعلق می گیرد. بعد از ازدواج خانم می تواند تمام مهریه یا بخشی از آن را به همسر خود ببخشد. ابراء مهریه امری قانونی بوده و مطابق با ماده 289 قانون مدنی ایران انجام می شود.

ابراء عبارت از این است که دائن از حق خود به اختیار صرف نظر کند.

با توجه به موارد یاد شده، ابراء مهریه به این معنی است که زن در کمال صحت عقل و طبق یک سند رسمی، با اختیار و اجازه خود، همسر خود را از پرداخت مهریه نام برده شده در سند ازدواج منع کند. این امر می تواند بدون رضایت مرد یا با رضایت او انجام شود. پس از تنظیم این سند، زوج از پرداخت مهریه زوجه معاف شده و هیچ مسئولیتی در قبال پرداخت آن نخواهد داشت. علاوه بر این زوجه نیز هیچ حقی در برابر مهریه درج شده در سند ازدواج ندارد.

 

ابرا مهریه توسط زوجه

با چه شرایطی زن می تواند مهریه خود را ابراء کند؟

بسیاری از بانوان به دلایل مختلف به عنوان مثال دریافت حق طلاق، اقدام به بخشیدن تمام یا بخشی از مهریه خود می کنند. اما این کار شرایطی دارد و توصیه می شود در دفاتر اسناد رسمی انجام شود. از جمله شرایط ابراء مهریه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اهلیت زوجه: اهلیت به معنی برخورداری زن از سلامت عقلی کامل است. توجه داشته باشید که مطابق با این شرط، اهلیت مرد برای ابرا مهریه شرط نیست.

• رضایت زوجه: ابراء مهریه تنها در صورتی امکان پذیر است که با رضایت و بدون هیچ اجباری باشد. در واقع زن باید این کار را با آگاهی از تمام عواقب آن انجام دهد.

چگونگی ابراء مهریه

حال که با ابراء مهریه و شرایط آن آشنا شدید، باید نحوه ابراء را نیز بدانید. ابراء مهریه هم با اسناد عادی امکان پذیر است و هم با اسناد رسمی. البته ابرا مهریه با سند دست نویس قابل استناد در محاکم قضایی نیست و نمی توان به آن تکیه کرد. به همین دلیل توصیه می شود ابرا مهریه در دفاتر اسناد رسمی انجام شود؛ زیرا سند عادی تاب مقاومت در برابر سند رسمی را ندارد و در صورت بروز اختلاف در دادگاه پذیرفته نمی شود. دستنویس عادی قابل انکار است و از آنجا که اصل دین یعنی مهریه به موجب سند رسمی عقدنامه است؛ بخشش آن نمی تواند به موجب سند عادی باشد.

ابراء مهریه در دفتر اسناد رسمی روش بهتری برای این کار است. در صورتی که زوجه تمایل داشته باشد این کار را به صورت رسمی انجام دهد، باید با در دست داشتن مدارک ازدواج و مدارک هویتی؛ مانند شناسنامه و کارت ملی، به دفاتر اسناد رسمی مراجعه نماید. متن ابراء توسط سر دفتر اسناد رسمی تأیید و بررسی می شود. پس از آن هزینه ابراء از فرد دریافت شده و عمل ابراء به صورت قانونی انجام می شود.

لازم به ذکر است که ابراء مهریه برای دختران باکره نیز انجام می شود؛ زیرا در صورتی که رابطه جنسی میان زوجه و زوج برقرار نشده باشد، زوجه مالک نیمی از مهریه خود است و می تواند آن را در ازای مطلقه شدن، به زوج ببخشد.

 

چگونگی ابرا مهریه توسط زن

دلایل ابراء مهریه

بسیاری از افراد گمان می کنند که ابراء مهریه تنها در طلاق توافقی امکان پذیر است؛ اما طلاق توافقی تنها یکی از دلایل ابراء مهریه زوجه نسبت به زوج است. از دیگر دلایل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

جلب محبت

بسیاری از بانوان برای نشان دادن عشق و علاقه زیاد به همسر خود، مهریه را می بخشند تا تمایل شوهر نسبت به ادامه زندگی بیشتر شود. در این صورت زن نشان می دهد که مال و اموال شوهر برای او ارزشی ندارد و بدون وجود مهریه نیز خواهان زندگی با زوج است.

نشان دادن استقلال

امروزه که مهریه ها به صورت نجومی تعیین می شود، بسیاری از بانوان شاغل برای نشان دادن استقلال مالی خود، از مهریه می گذرند تا به زوج ثابت کنند بدون وابستگی مالی به شوهر نیز می توانند زندگی خود را اداره کنند و نیاز مالی به شوهر ندارند.

آداب و رسوم و فرهنگ

در برخی از فرهنگ ها، بخشیدن مهریه به عنوان یک سنت حسنه شناخته شده است. برخی از این سنت ها ریشه در شرع دارد و بسیاری از زنان با استناد به آیات قرآنی، مهریه خود را به زوج ابرا می کنند تا مورد عطوفت الهی قرار بگیرند.

شرایط بد اقتصادی

در شرایط بد اقتصادی امروز که امکان پرداخت مهریه به صورت کامل برای زوج وجود ندارد، بسیاری از بانوان برای رهایی از رفت و آمد به دادگاه برای مطالبه مهریه، آن را ابرا می کنند. البته بسیاری از بانوان نیز تنها به دلیل گذر از مشکلات اقتصادی و حمایت از همسر خود، این کار را انجام می دهند.

به دست آوردن حقوق دیگر

در اغلب موارد زن در ازای بخشیدن مهریه خود، حق دیگری را مانند؛ حق طلاق، حق حضانت فرزند، حق خروج از کشور، حق تحصیل، حق اشتغال و... از شوهر خود دریافت می کند. این امر باید به صورت توافقی و در مراجع معتبری همچون دادگاه یا دفاتر اسناد رسمی انجام شود.

 

دلایل ابرا مهریه توسط زوجه

آیا ابراء مهریه سبب سلب شدن حقوق دیگر زن می شود؟

در صورت ابراء مهریه، سایر حقوق های قانونی زن؛ مانند استرداد جهیزیه، نفقه، اجرت المثل و... از بین نمی رود و زن می تواند هر کدام را که بخواهد از شوهر دریافت کند. توجه داشته باشید در صورتی که زن مهریه خود را ببخشد، هیچ حقی برای عدم انجام وظایف زناشویی برای وی ایجاد نمی شود. در صورتی که زن بدون عذر موجه از انجام تکالیف شرعی خود خودداری کند، نفقه از او سلب می شود.

نکته بسیار مهم ابراء مهریه اینجاست که ابراء باید همراه با انشاء باشد؛ یعنی اگر زن به صورت شفاهی به همسر خود اعلام کند که قصد دارد مهریه خود را ببخشد، این ابراء هیچ ارزش قانونی نداشته و در مراجع قضایی قابل پیگیری نیست.

ابطال سند رسمی ابراء مهریه

بعد از ابراء مهریه به صورت رسمی هیچ راهی برای ابطال آن وجود ندارد؛ مگر اینکه بتوانید ثابت کنید که یکی از شرایط لازم جهت ابراء مهریه را نداشته اید؛ یعنی در زمان بخشش مهریه از سلامت عقلی برخوردار نبوده اید یا ابراء را تحت شرایط خاص و با اکراه انجام داده اید. فریب در ابراء مهریه نیز از دیگر عواملی است که سبب باطل شدن سند می شود. اگر شوهر، زن را برای بخشیدن مهریه فریب دهد و زن نداند که امضای او در قبال ابراء مهریه بوده است، ابراء صحیح نخواهد بود.

علاوه بر این اگر سند ابراء مهریه به صورت جعلی توسط زوج تنظیم شده باشد، زوجه می تواند برای ابطال آن از طریق مراجع قانونی اقدام کند. برای ابطال سند رسمی ابراء مهریه باید خود خانم یا وکیل رسمی او، دادخواستی تحت عنوان ابطال ابراء مهریه به دادگاه تقدیم کند. این دادخواست باید شامل موارد زیر باشد:

• نام و نام خانوادگی خواهان: زوجه ای که می خواهد ابراء مهریه را باطل کرده و مجدد مهریه خود را مطالبه کند.

• نام و نام خانوادگی خوانده: خوانده زوج یا همسر زوجه است. علاوه بر این سر دفتر اسناد رسمی که ابراء را تنظیم کرده است نیز می تواند به عنوان خواهان در این دعوی به دادگاه خوانده شود.

• موضوع خواسته و بهای آن: موضوع خواسته برای ابراء مهریه عبارت است از: اعلام ابطال اقرار نامه ابرا مهریه.

• دلایل و منضمات: در این بخش باید تمامی اسناد و مدارکی که قرار است به استناد آن، درخواست خود را پیگیری کنید، بیان نمایید. اگر برای اثبات ادعای خود شاهد دارید، باید نام و مشخصات کامل او را در این ستون بیاورید.

نحوه رسیدگی به دعوی ابطال اقرار ابراء مهریه

پس از تنظیم دادخواست و ثبت شدن آن در سامانه قضائی کشور، یک جلسه برای رسیدگی به پرونده شما تشکیل می شود. در این جلسه خواهان و خوانده باید به همراه وکلای خود حضور داشته باشند و اقرار خود را بیان کنند. دادگاه اظهارات طرفین را استماع نموده و پس از بررسی اسناد و محتویات پرونده، جلسه را برای اعلام نتیجه ختم می کند.

چنانچه مدارک و ادله کافی برای دادخواست زوجه وجود داشته باشد و دادگاه زوجه را صاحب حق تشخیص دهد، حکم ابطال اقرارنامه ابراء مهریه را صادر می کند. در صورت صدور حکم، زوجه می تواند مهریه خود را به صورت کامل از زوج مطالبه نماید. اگر شوهر یا زوج از حکم سر باز زند و از پرداخت مهریه امتناع ورزد، مشمول زندان به درخواست زوجه خواهد شد.

 

نحوه رسیدگی به دادخواست بطلان ابرا

رضایت پدر زوجه برای ابراء مهریه لازم نیست.

برای پاسخ این پرسش با سران دفاتراسناد رسمی مشورت کردیم که بعضی از دفترخانه ها رضایت پدر را شرط می دانستند اما خانم لیلا فرج زاده سردفتر اسناد رسمی ۶۶۲تهران در این خصوص معتقد بودند همیشه الزاما نیازی به پدر زوجه نیست مگر اینکه زوجه زیر ۱۸ سال باشد و با استناد به ماده 1082 قانون مدنی، بلافاصله پس از وقوع عقد، زن مالک مهریه می شود و می تواند هر گونه تصرفی در آن را انجام دهد که بخشش یا ابرا یکی از آن ها است.

اگر قصد ابراء مهریه خود را دارید، بهتر است قبل از هر اقدامی مشاوره حقوقی دریافت تا بهترین تصمیم را در این خصوص اتخاذ نمایید که سران دفاتر اسناد رسمی می توانند بهترین مشاوره را به شما بدهند .

آیا لازم است برای ابراء مهریه از دفاتر ازدواج یا از اداره ثبت اسناد استعلام گرفت؟

در مراجعه به تعدادی از دفاتر برای تنظیم سند بعضی از دفترخانه ها استعلام از دفتر ازدواج را لازم می دانستند که خانم فرج زاده معتقد بودندبرای ابراء مهریه نیاز به استعلام از اداره ثبت اسناد یا دفاتر ازدواج نیست؛ ولی اگر قرار بر تنظیم سند وصول مهریه یا صلح مهریه باشد، دفاتر اسناد رسمی برای تنظیم سند، از دفتر تنظیم کننده سند نکاحیه استعلام می گیرند که اگر برای وصول مهریه اجراییه صادر شده باشد، مشمول پرداخت حقوق دولتی می باشد و تا زمان پرداخت آن امکان تنظیم سند نیست.

بخشیدن مهریه به چند روش امکان پذیر است؟

بخشش مهریه به روش های مختلف انجام می شود. بسیاری از افراد برای کم کردن مهریه از روش ابرا استفاده می کنند. به طور کلی روش های زیر را می توان برای کم کردن یا بخشش تمام یا قسمتی از مهریه استفاده کرد:

• بخشیدن مافی الذمه زوج: در این صورت زوجه مرد را از دادن مهریه تا مادام العمر معاف می کند و اظهار می کند که بری الذمه است. در این صورت ادای مهریه از گردن مرد به طور کلی ساقط می شود.

• بخشیدن به ازای طلاق: دومین مورد زمانی رخ می دهد که زوجه در ازای طلاق، مهریه خود را به شوهرش می بخشد. در این صورت زن تنها در مدت عده فرصت دارد که از بخشش خود صرف نظر نماید.

• هبه مهریه: حالت سوم زمانی پیش می آید که زن مهریه خود را به صورت موقت به مرد هبه می کند. در این صورت تکلیف شوهر در پرداخت مهریه به صورت کامل از بین نمی رود؛ چرا که ممکن است زن هر زمان که بخواهد از هبه خود رجوع کند.

نمونه متن ابراء مهریه

نمونه متن ابرا مهریه به شرح زیر است. این متن باید توسط دفاتر اسناد رسمی تنظیم شود تا تمام مفاد لازم درباره آن رعایت شود:

اینجانب (نام و نام خانوادگی زوجه) فرزند (نام پدر زوجه) کد ملی (کد ملی زوجه) در مورخ (تاریخ روز ابراء) در دفترخانه شماره (شماره دفترنامه ای که عقد شما در آن به ثبت رسیده است) با میزان مهریه (درج مفاد دقیق مهریه مطابق با سند ازدواج) به عقد نکاح دائم آقای (نام و نام خانوادگی زوج) فرزند (نام پدر زوج) در آمده ام و اکنون قصد دارم به موجب این سند، در کمال صحت و سلامت عقل و با رضایت تام خودم، تمام مهریه ام را نسبت به آقای (نام و نام خانوادگی زوج) ابراء نموده و ایشان را از پرداخت تمامی مندرجات مهریه ذکر شده در سند ازدواج به شماره (شماره سند ازدواج) بری الذمه می نمایم.

در پایان این ابراء نامه وجود تاریخ، امضای زوجه، امضای زوج، به همراه کد ملی و مشخصات آن ها ضروری است. لازم به ذکر است که اگر زوجه بخواهد بخشی از مهریه خود را ببخشد، باید مفاد آن را به صورت دقیق در این متن بیان کند. داشتن شاهد برای ابرا مهریه ضروری نیست؛ اما سر دفتر اسناد رسمی بنا به مصلحت زوجه در این امر تصمیم گیری، از زوجه درخواست می کند تا دو نفر شاهد را در زمان ابرا به دفترخانه بیاورد.

ابراء مهریه به صورت موقت و یا پشیمانی از ابرا ممکن است؟

پشیمان شدن از ابرا مهریه ممکن نیست اما امروزه و با توجه به افزایش پشیمانی‌ های متعدد در مورد بخشش مهریه، می توان مهریه را با حق فسخ به زوج صلح نمود. در صورتی که زن فوت کند دیگر مهریه زن به ورثه او به ارث نمی رسد و چنانچه شخصا از بخشیدن مهریه پشیمان شود می تواند صلح را فسخ و تقاضای اجرای مهریه را اجرا کند.

 

ابرا مهریه به صورت موقت

اقرار به وصول مهریه چیست؟

در بسیاری از موارد زوجه با مراجعه به دفاتر اسناد رسمی اعلام می کند که تمام یا بخشی از مهریه خود را دریافت کرده و هیچ ادعایی در خصوص آن ندارد. در این صورت دفتر اسناد رسمی سند رسمی وصول مهریه را ثبت می کند که پس از آن مرد هیچ مسئولیتی در قبال پرداخت تمام یا بخشی از مهریه زوجه ندارد. پس از اقرار به وصول مهریه نیز دیگر امکان رجوع آن وجود ندارد.

هزینه ابرا مهریه در دفترخانه

هزینه ابرا مهریه با توجه به نوع سند تنظیمی متفاوت است. سردفتر اسناد رسمی می تواند بنا به مصلحت خانواده، به جای ابرا یک صلح نامه یا هبه میان طرفین تنظیم کند که هر کدام از این اسناد هزینه های ثبت متفاوتی دارند. شما عزیزان می توانید برای دریافت مبلغ دقیق تنظیم سند ابراء مهریه با کارشناسان وب سایت دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران تماس بگیرید. علاوه بر این از عواقبت تنظیم این سند آگاهی کامل پیدا کرده و یک مشاوره رایگان دریافت کنید.

ابرا یا بخشیدن مهریه در عقد موقت

یکی از اصلی ترین شروط عقد موقت، تعیین مهریه برای زوجه است. در عقد موقت نیز همانند عقد دائم، زوجه می تواند مهریه خود را ببخشد. نحوه ابراء یا بخشیدن مهریه در عقد موقت نیز همانند عقد دائم است و باید در دفتر اسناد رسمی انجام شود. علاوه بر این بهتر است 2 شاهد نیز در زمان انجام آن حضور داشته باشند؛ اما الزامی برای آن نیست.

در زمان عقد موقت، چنانچه مرد از پرداخت مهریه سر باز زند، زوجه می تواند با مراجعه به دادگاه، مهریه خود را مطالبه نماید. همچنین در عقد موقت هیچ الزامی برای بخشش مهریه وجود ندارد و زن هر گاه بخواهد، می تواند آن را به صورت قانونی یا شفاهی مطالبه کند.

مدارک لازم برای ابراء مهریه در دفاتر اسناد رسمی

اگر قصد دارید مهریه خود را مطابق با یک سند رسمی به شوهر خود ببخشید، باید با در دست داشتن مدارکی همچون اصل شناسنامه و کارت ملی زوجه، اصل شناسنامه و کارت ملی زوج و اصل سند ازدواج یا عقدنامه به دفاتر اسناد رسمی مراجعه نمایید تا امور مربوط به ابرا مهریه انجام شود.

عواقب ابرا مهریه به زوج

اگر استقلال مالی کافی را ندارید و می خواهید از سر محبت، مهریه خود را ابراء کنید، باید از تمامی عواقب آن آگاه باشید و حتماً قبل از ابراء با خانواده یا کارشناسان دفاتر اسناد رسمی مشورت کنید. در غیر این صورت ممکن است مرتکب اشتباه بزرگی شوید.

در دین اسلام مهریه به عنوان یک پشتوانه مالی محکم برای زن در نظر گرفته می شود تا زمانی که مشکلات به زوجه فشار آورد، بتواند از آن برای ادامه زندگی استفاده کند. این امر برای زنانی که از استقلال مالی برخوردار نیستند، اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا زنان کمترین میزان را از مردان ارث می برند و ممکن است در آینده دچار چالش های مالی شوند.

مهریه حقوق زن را در زندگی مشترک تضمین کرده و به ایجاد عدالت در روابط زناشویی کمک می کند. علاوه بر این مهریه می تواند مسئولیت مرد را در تحکیم خانواده و تلاش برای زن و زندگی بیشتر کند. اما زنانی که به دلایل مختلف مهریه خود را ابراء می کنند، از این حقوق بی بهره هستند. لذا قبل از هر گونه اقدامی با مشاورین حقوقی و خانواده مشورت کنید.