آرمان: در فاصله سه روز بعد از آنکه قانونگذاران آمریکایی لایحه جدیدی را برای قطع دسترسی ایران به یورو ارائه دادند، علیاکبر صالحی، وزیر امورخارجه کشورمان گفت: «از امروز به بعد شاهد رفع تدریجی تحریمها خواهیم بود.» بهزعم علیاکبر صالحی «جمهوری اسلامی ایران با ابتکار و درایتی که به خرج داده، تمامی فشارهای وارد شده را دور زده و توانسته از سلبیات بکاهد و بهگونهای عمل کند که دشمن خسته شود.» این درحالی است که او دو روز پیش نیز گفته بود که پرونده هستهای ایران حل خواهد شد و معتقد است که دو طرف مذاکره اتمی اکنون احساس میکنند که آمادگی برونرفت از این موضوع ایجاد شده است.نمایندگان ایران و کشورهای 1+5 درحالی روز چهارشنبه آلماتی قزاقستان را ترک میکردند که نتایج آخرین دور از مذاکرات هستهای ایران امیدواریهایی را درخصوص حل این پرونده دامن زد و فضای ناامیدکننده بین ایران و کشورهای غربی گروه 1+5 را تا حدودی تحت تاثیر خود قرار داد. پس از این مذاکرات خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از یک دیپلمات آمریکایی که نخواست نامش فاش شود نوشت که گروه 1+5 امتیازهای بیشتری نسبت به گذشته به ایران داده است؛ امتیازهایی که میتواند در اولین تعبیر خود به معنای کاهش فشارهای خارجی بر کشورمان ارزیابی شود. یعنی همان چیزی که علیاکبر صالحی روز گذشته و در حاشیه حضور در همایش معاونین و فرماندهان مرزبانی ناجا نهتنها نوید آن را داد که حتی تاکید کرد که روند حل آن آغاز شده است.
فشارها را دور زدیم
وی با اشاره به تحریمهای بینالمللی علیه ایران گفت که جمهوری اسلامی «تمامی فشارهای وارد شده را دور زده» و افزود: «از امروز به بعد شاهد رفع تدریجی تحریمها خواهیم بود.» صالحی در اینباره با اشاره به اقدامات وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفت: «با شیوههای مبتکرانه این وزارتخانه توانستهایم تا امروز آثار تحریمها را کاهش دهیم». وزیر امورخارجه کشورمان درحالی به کاهش تحریمها علیه ایران اشاره کرده که هنوز مقامات غربی در این خصوص موضعگیری رسمی و مشخصی نداشتهاند. وزیر خارجه ایران در عین حال اقتصاد ایران را «درونزا» توصیف کرده که به گفته او بخش عمده نیاز خود را در بازارهای داخلی تأمین میکند. صالحی تنها به مشکل دستیابی به ارز اشاره کرده است با این توضیح که «ارز خارجی ما از فروش نفت در حدود 100 میلیارد دلار بود که حداکثر در مقابل یک تریلیون دلاری که بر اساس قدرت خرید مردم است، 10 درصد را شامل میشود.» او همچنین روز شنبه بعد از برگزاری مذاکرات اتمی آلماتی نیز از آن با عنوان «نقطه عطف» نام برده و گفته بود «یک تحول» در مذاکرات بوده و این مسیر به رضایت دو طرف منتهی خواهد شد.
گلایه از فشار تحریمها
این سخنان درحالی بیان میشود که محمود احمدینژاد با اذعان به مشکلات حاصل از تحریمها تاکید کرده که اقتصاد کشور تحت فشار است و تنها میتوان با قطع وابستگی به درآمدهای نفتی با تحریمها مقابله کرد. در همین زمینه مهدی غضنفری، وزیر صنعت و تجارت ایران، 21 دیماه تحریمهای بینالمللی علیه ایران را «آزاردهنده» خوانده و شانزدهم دیماه نیز محمدحسن آصفری، عضو هیاترئیسه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گفت که تحریمهای آمریکا علیه ایران به سمت «برنامه نفت در برابر غذا» پیش میرود.
آمریکا، همچنان به دنبال افزایش فشارها
با این حال بهرغم مثبت ارزیابی شدن نتیجه مذاکرات آلماتی و سخنان امیدوارکننده علیاکبر صالحی، اعضای مجلس نمایندگان آمریکا طرحی جدید را در دستور کار خود قرار دادهاند تا باز هم بر حجم فشارها بر کشورمان بیفزایند. این طرح که روز چهارشنبه و همزمان با روز پایانی مذاکرات آلماتی ارائه شده است، بر قطع دسترسی ایران به یورو تاکید دارد. ادرویس، رئیس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان آمریکا روز چهارشنبه نهم اسفند با ارائه این طرح گفته بود که آمریکا باید فشارها را به حداکثر برساند. ماه گذشته نیز وزارت خزانهداری آمریکا در تحریمهایی جدید علیه برنامه اتمی ایران، انتقال پول نفت صادر شده به این کشور را ممنوع و اعلام کرد و کشورهای خریدار نفت باید داخل ایران حساب بانکی باز کرده و پول را پرداخت کنند.
عقبنشینی امیدوارکننده
جدای از تصمیم سیاستمداران آمریکایی، آنچه میتواند افقهای روشنی درخصوص تحریمها علیه ایران ایجاد کند مسائلی است که به عنوان نتایج نشست آلماتی مورد توجه قرار گرفتهاند تا جایی که حتی منابع خبری غربی نیز از عقبنشینی1+5 خبر داده و گفتهاند در این دور از مذاکرات نمایندگان 1+5 از درخواست پیشین خود برای تعطیلی تاسیسات فردو در ایران صرفنظر کردهاند و بهجای آن، تاکید داشتهاند که ایران غنیسازی اورانیوم در این تاسیسات را متوقف کند. مذاکرهکنندگان 1+5 گفتهاند که ایران میتواند به تولید و نگهداری مقادیر کمی از اورانیوم غنیشده در سطح ۲۰ درصد ادامه دهد و از آن در رآکتور تحقیقاتی و تولید محصولات دارویی استفاده کند. گروه 1+5 همچنین گفته است که اگر ایران با پیشنهادهای این گروه موافقت کند، بخشی از تحریمها علیه ایران از جمله تحریمها در بخش تجارت خارجی و خرید و فروش طلا و محصولات پتروشیمی به حالت تعلیق درمیآید و دیگر تحریمهای جدیدی از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد و اتحادیه اروپا تصویب نخواهد شد. گرچه شاید این با خواسته نهایی کشورمان درخصوص پرونده هستهای فاصلهای فاحش داشته باشد اما از آن نظر که بعد از شکست دورهای قبلی مذاکرات در استانبول، بغداد و مسکو و تاکید غرب بر مواضعاش درخصوص ایران نوعی عقبنشینی درخصوص مواضع کشورمان محسوب میشود، میتواند امیدهایی را برای برداشتن گامهای بعدی یعنی لغو پلهپله تحریمها تا رفع کلی آن ایجاد کند؛ همان موضوعی که علیاکبر صالحی گفته از روز گذشته شاهد آن خواهیم بود.