مهر : تنها دو روز به آغاز هشتمين دور از مذاکرات ايران و 1+5 مانده است ، دبير شوراي عالي امنيت ملي اظهار اميدواري کرد که غرب در گفتگوهاي جديد با راهبرد جديد و پيشنهادات معتبر وارد شود و اين در حالي است که طرف غربي نزديک به 9 ماه است که ميز مذاکره را ترک کرده و تنها به تحريم هاي يک جانبه بر عليه ايران اقدام مي کند.
تا برگزاري دور جديد مذاکرات ايران و 1+5 در قزاقستان تنها يک روز باقي مانده است . ايران و 1+5 روز سه شنبه 8 اسفند ماه براي هشتمين بار دور ميز مذاکره مي نشينند . مذاکره اي که گمانه زني ها درباره آن همچنان ادامه دارد.
ايران و 1+5 تا کنون 3 بار در ژنو ، دو بار در استانبول و يک بار در بغداد و يک بار در مسکو به دور ميز مذاکره نشسته اند. مذاکرات ژنو 1 در تير ماه 1387 برگزار شد. در اين دور از مذاکرات اما غربي ها نتوانستند از ميان دو گزينه طمع به نتيجه انتخابات ايران و تلاش براي رسيدن به يک راه حل با ايران، گزينه درست را انتخاب کنند.
مذاکرات ژنو 2 در مهر88 برگزار شد. اما در اين دور نيز امريکا درباره وضعيت داخلي ايران دچار يک اشتباه محاسباتي جدي بود و احساس مي کرد حيف است گزينه اي مانند تحريم را که فکر مي کردند مي تواند فضاي داخلي ايران را کاملا به هم بريزد، از دست بدهد. در آن مقطع، در داخل ايران روشن بود که امريکايي ها به هيچ قيمتي از امتحان کردن گزينه تحريم صرف نظر نخواهند کرد، در نتيجه بيانيه تهران نه به عنوان راه چاره اي اضطراري براي گريز از تحريم، بلکه به عنوان ابتکاري براي نشان دادن دورنماي يک راه حل و آشکار کردن بي صداقتي و دروغ گويي غربي ها در مورد تامين سوخت راکتور تهران، مورد توافق قرار گرفت.
قدرتهاي غربي نتوانستند ايران را وادار به توقف غني سازي کنند
ايران و 1+5 براي سومين بار در تاريخ 16 آذر ماه 1389 در ژنو دور ميز مذاکره نشستند.در اين دوره نيز مانند گذشته ، کشورهاي غربي از مذاکرات دو روزه با عنوان آخرين گفت و گو ها يا آخرين فرصت براي سازش دو طرف بر سر برنامه هسته اي ايران ياد کردند. البته اين دور از مذاکرات از پيش آغاز مذاکره با اتفاقات مهمي رو به رو شد. تنها چند روز پيش از اين مذاکرات حاشيه هايي از حضور مشترک هيلاري کلينتون، وزير امور خارجه وقت امريکا و منچهر متکي ، وزير امور خارجه وقت کشورمان در اجلاس امنيت منامه منتشر شد.
آنچه در پايان دور سوم مذاکرات ايران و 1+5 بيش از هر نکته اي ديگري مطرح شد و مورد توجه قرار گرفت اين بود که قدرتهاي غربي نتوانستند ايران را وادار به توقف غني سازي کنند. سعيد جليلي ، دبير شوراي امنيت ملي و رئيس تيم مذاکره کننده ايران در مذاکرات در پايان اين دور از مذاکرات خطاب به کاترين اشتون، مسئول تيم مذاکره کننده 1+5 تاکيد کرد: لازمه تداوم مذاکرات متوقف شدن مسير فشار است و ايران با تداوم مسير فشار، مذاکره نخواهد کرد.
وي در آخرين دور مذاکرات با طرح تفصيلي 3 سئوال مطرح در نامه 15 تير ماه از اشتون و بقيه اعضاي گروه 1+5 خواست که به اين سئوالها به طور شفافتر پاسخ بدهند و 1+5 متعهد شد که پاسخهاي لازم را در اين زمينه ارائه کند.
دبير شوراي عالي امنيت ملي با اشاره به مسلح شدن رژيم صهيونيستي به سلاحهاي هستهاي از سوي برخي کشورها خطاب به اشتون گفت: سئوال بسيار مهمي که 1+5 بايد به آن جواب بدهد اين است که چه کساني رژيم صهيونيستي را به سلاحهاي هستهاي مجهز کردند چرا که اين نقض قاطع و روشن ان پي تي است.
جليلي در ادامه با اشاره به وجود 210 کلاهک هستهاي آمريکا در اروپا از1+5 پرسيد آيا از اين بابت احساس تهديد نميکنند؟
رئيس تيم مذاکره کننده ايران در پايان اين مذاکرات مجددا تاکيد کرد که گفتگو تحت فشار و در واقع گفتگو نيست و تلاش براي ديکته کردن موضوعات به کشورها فقط کار ديکتاتورهاست.
دو طرف نيز در اين مذاکرات تاکيد کردند که هرگونه گفتگو در آينده بايد روي همکاري درباره نقاط و دغدغههاي مشترک متمرکز باشد و گفتگو درباره مسائل اختلافي هم تنها از خلال گفتگو روي نقاط مشترک ميتواند انجام شود. بر همين اساس نيز در ژنو اعلام شد دور بعدي گفتگوها اواخر ژانويه بهمن ماه در استانبول برگزار خواهد شد.
ايران و آمريکا در ژنو هيچ مذاکره مستقيمي نداشتند
خبرگزاري رويترز در روز دوم اين دور از مذاکرات نوشت: کشورهاي 1+5 تلاش کردند بر ايران فشار بياورند تا بپذيرد که به آنچه "نگراني هاي بين المللي" خوانده مي شود رسيدگي کند ولي اميد چنداني نمي رود که اين موضوع با پيشرفتي فوري همراه باشد.
قدرتهاي غربي خواستار آن هستند که جمهوري اسلامي در نهايت موافقت کند که فعاليت هاي غني سازي اورانيوم را متوقف کند با اين حال هيچ نشانه اي از عقب نشيني احتمالي تهران در اين مورد مشاهده نمي شود.شش کشور امريکا، روسيه، چين، انگليس، فرانسه و آلمان ديروز دوشنبه درباره برنامه هسته اي ايران سوالاتي مطرح کردند، با اين حال ايران اصرار دارد که برنامه هسته اي اين کشور با هدف توليد برق طراحي شده تا اين کشور بتواند مقادير بيشتري از منابع نفتي خود را صادر کند.
در همين رابطه يک مقام آمريکايي با اشاره به مذاکرات گفت: در ديدارهاي دوجانبه اي که از ديروز ميان مقامات ايران و گروه پنج بعلاوه يک صورت گرفته است هيئت هاي ايراني و امريکايي هيچ ديدار مستقيمي نداشته اند.اين مقام امريکايي که خواست نامش فاش نشود، افزود: با اين حال هيئت هاي ديگر کشورهاي عضو گروه 1+5 با هيئت ايراني ديدارهاي جداگانه اي داشتند و در اين ديدارها اين پيام واحد را به هيئت ايراني گفتند که بايد اين کشور به "نگراني هاي جامعه بين الملل درباره برنامه هسته اي تهران" (بر اساس ادعاي غرب) رسيدگي کند و ترتيب اثر بدهد.
مقابله با حق ملت ها شرط نيست
دور چهارم مذاکرات ايران و 1+5 به اين ترتيب اول بهمن ماه 1389 در استانبول آغاز شد. اين مذاکرات نيز در دو روز و سه دور مذاکره طرفين برگزار شد.مذاکره کننده ارشد جمهوري اسلامي ايران در نشست استانبول با گروه 1+5 در پايان اين دور از مذاکرات نيز تصريح کرد: گفتگو ها بايدبر اساس منطق مشترک ادامه پيدا کند و اگر طرف مقابل آمادگي داشته باشد از همين بعدازظهر آماده از سرگيري مذاکرات هستيم. ما در نشست استانبول آمادگي داشتيم اين مباحث و همکاري ها را مطرح و باز کنيم و کماکان آمادگي داريم و ازآنان نيز مي خواهيم بر مبناي منطق و احترام به حقوق ملت ها از اين فرصت براي رسيدن به جامعه جهاني مبتني بر صلح و عدالت و سعادت استفاده کنند.
وي بار ديگر تاکيد کرد: جمهوري اسلامي ايران کماکان براي همکاري حول نقاط مشترک آمادگي دارد و اميدواريم گفتگو ها بتواند بر اساس منطق در جهت حقوق ملت ها تداوم يابد.
جليلي درپاسخ به سئوالي مبني بر اينکه کاترين اشتون در پايان نشست خبري اعلام کرده که ايران براي ادامه مذاکرات شروطي را مطرح کرده تصريح کرد: جامعه بين المللي قضاوت کند ما خواستار حقوق احترام به ملت ها و اجتناب از مقابله با حق ملت ها هستيم اينها شرط نيست لازمه منطقي گفتگوهاست.
دبيرشوراي عالي امنيت ملي در پاسخ به سئوال ديگري در رابطه با مطرح شدن موضوع تبادل سوخت در نشست با 1+5 خاطرنشان کرد: يکي از مباحثي که مي تواند موضوع همکاري ها باشد همکاري هسته اي است و در اين زمينه استفاده صلح آميز از انرژي هسته اي ايمني هسته اي ساخت نيروگاه موضوعاتي است که مي تواند کمک کند که ملت ها از انرژي هسته اي بهره ببرند. يکي از اين بحث ها نيز تبادل سوخت است. تبادل سوخت مي تواند در چارچوب همکاري ملت ها شکل بگيرد اما هر اقدامي بايد مبتني بر همکاري باشد.
جليلي در پاسخ به سئوال ديگري در رابطه با اظهارات اشتون مبني بر مقاومت ايران در برابر پيشنهادات يادآور شد: بحثي که داشتيم اين بود همکاري در خصوص انرژي صلح آميز هسته اي موضوع مناسبي براي همکاري ملت هاست اما لازمه آن بايد به صورتي که در ان پي تي تصريح شده رعايت شود. چرا که در ان پي تي در کنار مسئوليت ها و وظايف بر حقوق ملت ها نيز تاکيد شده يعني چرخه سوخت هسته اي و اگر روند غلطي در گذشته در رابطه با حقوق ملت ها صورت گرفته بايد تصحيح شود اما کماکان آمادگي داريم در اين بستر گفتگو ها را ادامه بدهيم.
اشتون مواضع اصولي جمهوري اسلامي ايران در زمينه هسته اي و تسليم نشدن کشورمان در برابر فشارهاي غرب را نااميد کننده خوانده است.
اما رويترز بار ديگر يک روز بعد از پايان اين دور از مذاکرات شکست مذاکرات استانبول را به نقل از يک مقام آمريکايي رد کرد و لازم به ذکر است که ايران در اين دور نيز با مذاکره مستقيم با نماينده آمريکا موافقت نکرد.
زبان تهديد برعليه ايران کارساز نيست
پس از پايان اين دور از مذاکرات دو طرف در مذاکرات تلفني و ... زمان بعدي مذاکرات را در تاريخ 25 فروردين 1391 اعلام کردند و بنا بر اين شد که دور اول مذاکرات در استانبول و دور بعدي در بغداد برگزار شد و بر اساس توافق طرفين اينکه زمان مذاکرات بغداد در استانبول برگزار شود. علي اکبر صالحي ، وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران در استانه اين دور از مذاکرات با بيان اينکه جمهوري اسلامي ايران با حسن نيت در مذاکرات با گروه1+5 حاضر مي شود، گفت: توصيه ما اين است که طرفين نيز با حسن نيت و انعطاف در اين گفتگو ها شرکت کنند. او به غربي ها توصيه کرد:دبيرشورايعالي امنيت ملي ظهر امروز در نشست خبري اعلام کرد، کشورهاي 1+5 نياز به زمان داشتند تا آمادگي لازم را براي گفتگوها پيدا کنند. وي افزود در پايان گفتگوهاي استانبول در پاسخ به پرسشي که زمان بعد گفتگوها چه وقت است از سوي ايران گفته شد هم اکنون اين مذاکرات مي تواند ادامه داشته باشد.
سعيد جليلي نيز در نشست خبري پيش از اين مذاکرات با اعلام اينکه خوشبختانه ظرف يک سال گذشته به ظرفيت ها، پيشرفت ها و اقتدار جمهوري اسلامي ايران افزوده شده است، تاکيد کرد: توصيه ما اين است طرفين با حسن نيت و انعطاف در اين مذاکرات حضور يابند و جمهوري اسلامي ايران نيز همواره براي گفتگو اماده بوده و در اين دور از گفتگوها نيز با حسن نيت شرکت خواهد کرد.نمايندگان ايران با ابتکارهاي جديد در مذاکرات شرکت خواهند کرد و اميدواريم کشورهاي 1+5 نيز با رويکردهاي سازنده وارد گفتگو شوند.
هيأت مذاکره کننده ايراني روز 25 فروردين ماه وارد استانبول شد. اين دور از مذاکرات ايران و 1+5 در شرايطي در استانبول ترکيه روز 26 فروردين ماه آغاز شد که دبير شوراي عالي امنيت ملي ايران و معاون وي مذاکرات فشرده اي با برخي اعضا و نمايندگان 1+5 و مقامات کشور ميزبان در روز پيش از آغاز مذاکره به انجام رساندند. ايران و گروه 1+5 در جريان مذاکرات استانبول توافق کردند دور جديد گفتگوهاي هسته اي را در بغداد برگزار کنند.
مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا گفتگوها در خصوص برنامه هسته اي صلح آميز ايران در استانبول را سازنده ارزيابي کرد.
کاترين اشتون مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، مذاکرات هسته اي با ايران را مثبت و سازنده ارزيابي کرد. دور بعدي مذاکرات 23 مي (3 خرداد) در بغداد خواهد بود.
دبير شوراي عالي امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران و مذاکره کننده کشورمان نيز در يک نشست مطبوعاتي در استانبول تاکيد کرد: زبان تهديد و زور در برابر ايران هرگز به نتيجه اي نخواهد رسيد.
وي با تأکيد مجدد بر موضع جمهوري اسلامي ايران در خصوص ضرورت عاري شدن منطقه خاورميانه از سلاحهاي هسته اي ياد شهداي هسته اي کشورمان را گرامي داشت.
جليلي گفت : در گفتگوهاي امشب به چند توافق دست يافتيم، اولا ما اعلام کرديم با توجه به رفتارهاي غلط در گذشته، رفتارهاي آينده بايد در جهت جلب اعتماد ملت ايران باشد. قرار شد اجلاس بعدي ما در بغداد، در سوم خرداد ماه باشد، قرار گذاشتيم وارد يک فرايند سازنده و مثبت براي همکاريهاي جامع و پايدار در طيفي از موضوعات مورد علاقه دو طرف شويم.همچنين توافق کرديم هرگونه همکاري بايد بر مبناي ان پي تي باشد.
تاکيد بر اهميت جلب اعتماد مردم ايران
هيأت مذاکره کننده ايراني در تاريخ 1 خرداد ماه 391 براي هفتمين دور از مذاکرات با گروه 1+5 وارد بغداد شد. سعيد جليلي در اين سفر نيز تا پيش از آغاز مذاکرات با برخي از مقامات عراقي ديدار کرد و البته کاترين اشتون ، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا ديدار کرد. مذاکرات ايران و 1+5 در بغداد 3 خرداد ماه آغاز شد.در جريان مذاکرات نيز اخباري مبني بر اينکه اتحاديه اروپا پيشنهاداتي به ايران در زمينه حل موضوع هسته اي اين کشور در جريان مذاکرات بغداد ارائه داده است.اين خبر در حالي منتشر شد که پيش از اين مقامات اتحاديه اروپا اعلام کرده بودند که هيچ پيشنهاد جديدي براي ارائه به ايران در جريان مذاکرات بغداد ندارند.
اما نکته قابل توجه مذاکرات بغداد برخي از اقدامات هدفمند سخنگوي کاترين اشتون بود.، مايکل مان با حضور در جمع خبرنگاران در حين برگزاري دور اول گفتگوهاي ايران با 1+5 بر آن شد تا خط خبري خاصي را به رسانه ها بدهد.هر چند که بر اساس توافق استانبول هر دو طرف مذاکره کننده بايد گامهاي اعتماد سازي را برمي داشتند اما مايکل مان تلاش کرد تا يک سويه ايران را مسئول احتمالي شکست مذاکرات معرفي کند.
سخنگوي مسئول سياسيت خارجي اتحاديه اروپا و سرپرست گروه مذاکره کننده 1+5 بدون اينکه به توافق استانبول درباره تلاش دو طرف براي حل موضوع اشارهاي کند، اعلام کرد که اکنون توپ در زمين ايران است و ما منتظر پاسخ تهران هستيم.
به هر حال مذاکرات بغداد نيز پس از دو روز و سه دور مذاکره پايان رسيد اما آنچه که طرفين از نتيجه اين دور از مذاکرات اعلام کردند پيشرفت مذاکرات بود گو اينکه سعيد جليلي در نشست خبري خود در پايان اين دور از مذاکرات با تاکيد بر اهميت جلب اعتماد مردم ايران عنوان کرد: مسير گفتوگو براي همکاريها وقتي ميتواند موفق و رو به جلو باشد که مسيرهاي تخريبي به موازات آن نباشد و اين يک مقوله جدي براي ماست.
وي در ادامه با اشاره به دور جديد مذاکرات در مسکو گفت: اميدواريم با مسير گفتوگو براي همکاري که تنها مسير براي حرکتهاي اينچنيني است گفتوگوهاي موفق و روبه جلوي بيشتر از قبل را شاهد باشيم.
جليلي در خصوص علت طولاني شدن گفتگوها اعلام کرد: اينکه گفتوگوها طولاني شد به دليل وجود ايدهها و موضوعات مختلف بود که دو طرف به صراحت آنها را مطرح کردند و اين نشانگر جدي بودن گفتوگوهاست. نگاه 1+5 به اين گفتوگوها به اين صورت است که اين مذاکرات رو به جلو باشد و ما همواره اين موضوع را اعلام کردهايم و حاضريم هماکنون نيز مذاکرات را ادامه دهيم و حال اين مذاکرات ميتواند در زمينهي هسته اي و غيرهسته اي باشد که ما براي آن آمادهايم.
دبير شوراي عالي امنيت ملي ايران در پاسخ به خبرنگار ديگري گفت: اينکه در مورد حقوق هسته اي ايران چه تضميني وجود دارد بايد بگويم که ما معتقديم خود انپيتي و آژانس بايد به عنوان نهادهاي قانوني و بينالمللي تقويت شوند و تقويت اينها به اين صورت ممکن است که بين تکاليف و حقوق اعضا توازن برقرار باشد و اعضا به همان ميزان که به وظايف خود عمل ميکنند از حقوق برخوردار باشند و اين ميتواند يک مبناي قوي براي استفاده اعضا از حقوق هسته اي خودشان باشد.
سعيد جليلي با اشاره به مسالهي غنيسازي اورانيوم خاطرنشان کرد: ما بارها بيان کردهايم و در اين گفتوگوها نيز اين مساله را مطرح کرديم که غنيسازي اورانيوم جزو حقوق مسلم اعضاي انپيتي است و اين موضوعي است که هم در انپيتي و هم در بازنگري آن در نيويورک وبا اجماع اعضا مورد تاييد قرار گرفت. جمهوري اسلامي ايران بر حق خود براي استفادهي صلحآميز و بهخصوص غنيسازي اورانيوم تاکيد دارد.
کاترين اشتون نيز در نشست خبري گفت: گروه 1+5 به صورتي محکم و روشن متحد است تا پيگيري کند که برنامه هسته اي ايران کاملا صلح آميز باشد و از معاهده ان پي تي و همچنين قطعنامه هاي شوراي حکام و شوراي امنيت سازمان ملل خارج نشود. ما از ايران انتظار داريم که اقدامات عملي و قطعي انجام دهد تا نگراني هاي جامعه بين المللي را از طريق جلب اعتماد بين المللي برطرف کند.
رئيس سياست خارجي اروپا تاکيد کرد: ما با همتاي اين ايراني خودمان در دو روز گفتگو کرديم و گفتگوهاي بسيار فشرده و با جزئيات فراوان داشتيم. دراستانبول نيز گروه 1+5 پيشنهادهاي روشني را درباره موضوع هسته اي ايران مطرح کرد، بويژه در مورد غني سازي 20 درصد. ايران آمادگي اش را اعلام کرد تا موضوع غني سازي 20 درصد را مورد بررسي قراردهد. ايران يک طرح 5 ماده اي از طرف خودش ارائه کرد که شامل اعلام و به رسميت شناخته شدن حقشان براي غني سازي است.
وي تاکيد کرد: پس ازبراي مذاکرات عميق با طرفهاي ايراني مان در 2 روز گذشته چه به صورت گروهي و چه به صورت دو جانبه، طرفين خواستار پيشرفت مذاکرات هستند و زمينه هاي مشترکي نيز وجود دارد، هرچند اختلافات قابل توجهي نيز وجود دارد. ما موافق هستيم که نياز براي گفتگوهاي بيشتر وجود دارد. لذا ما به پايتخت هاي کشور خودمان برخواهيم گشت تا مشورت بکنيم و ارتباطات گسترده اي را نيز با همتايان ايراني خودمان براي آماده کردن پيش نويس نشست مسکو خواهيم داشت.
وي تاکيد کرد: ما مصمم هستيم که اين مساله را حل بکنيم و در آينده نزديک از طريق مذاکرات براي رسيدن به اهدافمان تلاش خواهيم کرد.
با اعلام کاترين اشتون مشخص شد که دور آتي مذاکرات در فاصله کوتاهي در 29 و30 خرداد ماه در روسيه برگزار خواهد شد.
روسيه و اعلام نياز 1+5 براي برگزار نشست هاي کارشناسي
به اين ترتيب مذاکرات ايران و 1+5 براي هفتمين بار در تاريخ 30 خرداد ماه در مسکو آغاز شد.مذاکره کننده ارشد جمهوري اسلامي ايران در گفتگو با گروه 1+5 پيش از شروع مذاکرات مسکو اين نشست را آزموني بزرگ براي کشورهاي غربي توصيف کرد.
البته نکته قابل توجه براي مذاکرات مسکو حضور سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه در تهران و ديدار با مقامات ايراني بود و رايزني هاي ايران و روسيه در جريان مذاکرات نيز طي ديدارهاي دوجانبه و پيشنهاد بازگشت به طرح پوتين از سوي روسيه ادامه داشت. روسيه با هدف پيشبرد مذاکرات اين پيشنهاد بازگشت به طرح پوتين را ارائه کرده است. پوتين پيش از انتخابات روسيه طي مقاله اي به موضوع برنامه هاي هسته اي ايران پرداخت و در آنجا پيشنهاد داد براي برون رفت از مذاکرات پيچيده و سخت 1+5، حق غني سازي براي ايران از سوي کشورهاي عضو پذيرفته شود و در ازاي آن ايران مکلف به همکاري با آژانس باشد.
از جمله اتفاقاتي که در همان بدو ورود هيأت مذاکره کننده 1+5 به مسکو اتفاق افتاد، ديدار محرمانه شرمن ، نماينده آمريکا با خبرنگاران بود. وندي شرمن نماينده امريکا در مذاکرات ايران و 1+5 در بدو ورود به مسکو در هتل محل برگزاري مذاکرات نشستي را با برخي خبرنگاران داشت.شرمن برخي خبرنگاران را از طريق ايميل براي برگزاري اين نشست محرمانه و غير رسمي دعوت کرده و از حضور خبرنگاران ايراني نيز ممانعت به عمل آمد.در همين حين برخي از رسانه ها خبر از ديدار اشتون و جليلي نيز دادند که اين مورد تکذيب و معلوم شد که هيچگونه برنامه اي براي اين ديدار وجود نداشته است.
ايران در دور اول مذاکرات به صورت مفصل پيشنهادهايش را تشريح کرده است و اخبار تکميلي نيز حاکي از اين بود که ايران به صورت جزئي و کامل تمام پيشنهادات را مطرح کرده و هيح نکته بدون پاسخي براي غرب باقي نگذاشته است.
بر همين اساس نيز دور دوم مذاکرات درحدود ساعت 5 بعد از ظهر آغاز شد و برخلاف آنچه سخنگوي اشتون آن را فضا آرام مذاکرات خوانده بودند برخي اخبار حاکي از اين بود که فضاي مذاکرات چندان مثبت نيست و طرف غربي براي پاسخگوي به پيشنهادات ايران يک روز زمان خواسته است.
اما صبح روز دوم و تا پيش از آغاز دور سوم مذاکرات معاون سياست خارجي و امنيت بينالملل شوراي عالي امنيت ملي در گفتگو با خبرنگار مهر اعلام کرد که گروه 1+5 امروز موضع خود را درباره پيشنهادات ايران و مشخصا درباره موضوع حق غني سازي ايران اعلام مي کند.
پيش از آغار دور سوم روسيه طي ديدارهاي دوجانبه پيشنهاد بازگشت به طرح پوتين را ارائه کرده است و اين طرح مورد موافقت ايران نيز قرار گرفته است.
پوتين پيش از انتخابات روسيه طي مقاله اي به موضوع برنامه هاي هسته اي ايران پرداخت و در آنجا پيشنهاد داد براي برون رفت از مذاکرات پيچيده و سخت 1+5، حق غني سازي براي ايران از سوي کشورهاي عضو پذيرفته شود و در ازاي آن ايران مکلف به همکاري با آژانس باشد.
البته اين درحالي است که ديپلمات هاي حاضر در تيم مذاکره کننده ايران معتقد بودند که نمايندگان 1+5 در مذاکرات روز دوشنبه در مسکو پيشنهاداتي را روي ميز گذاشتند که پيشتر گروه بحران بينالملل آنها را « غيرمنصفانه» خوانده بود، اما ايران همچنان بر حق خود براي غنيسازي اورانيوم با اهداف مسالمتآميز تاکيد دارد و خواستار به رسميت شناخته شدن اين حق از سوي 1+5 به صورت رسمي است.
اما پيش از پايان مذاکرات شايعات ديگري نيز به گوش مي رسيد، اينکه ايران حاضر به مذاکراه در پايتخت کشورهاي اروپايي نيست و احتمال برگزاري مذاکرات آتي در قزاقستان يا چين.
به هر حال نکته روشن اين بود که در اين دور از مذاکرات نيز از آنچه تا کنون بر مي آيد ، 1+5 حاضر به پذيرش واقعيت ها درباره برنامه هسته اي ايران نبوده و به دنبال راهي براي برون رفت از بن بست حاضر با ادامه مذاکرات در ماه هاي آينده است.
در نشست هاي خبر جداگانه اشتون و جليلي در پايان اين دور از مذاکرات نيز اشتون ز گفت:امروز تاکيد مي کنم که ايران بايد 3 گام براي اعتماد سازي جهاني انجام دهد.اول توقف غني سازي 20 درصد و دوم تعطيلي تاسيسات فردو و سوم هم تحويل دادن ذخاير غني سازي شده .
سعيد جليلي دبير شوراي عالي امنيت ملي ايران نيز پس از پايان مذاکرات ايران و گروه 1+5 در مسکو گفت: امروز 1+5 به پيشنهاد ما در دور مذاکرات استانبول و بغداد رسيد که بايد براي اين گفت وگو ها نشست کارشناسي برگزار کنيم. هرچند دير به اين نتيجه رسيدند اما ما از همين نيز استقبال مي کنيم.
در نهايت آنچه که مي توان به عنوان نتيجه ملموس اين دور از مذاکرات تلقي کرد توافق طرفين براي برگزاري نشست کارشناسي در روز 3جولاي در استانبول ترکيه است.
نشست کارشناسي در استانبول
اما توافقي که در روسيه براي برگزاري مذاکرات کارشناسي صورت گرفت به زودي به نتيجه نرسيد. پيگيري هاي پي در پي جمهوري اسلامي ايران از طرف مقابل با تأخير و بهانه گيري روبه رو شد و در نهايت اين مذاکرات پس از چندين بار نامه نگاري و تماس تلفني بين معاونين اشتون و جليلي در استانبول برگزار شد.
هلگا اشميد، معاون اشتون و علي باقري معاون مذاکرهکننده هسته اي ايران بالاخره 3 مرداد ماه 1391 در استانبول با يکديگر ديدار کردند. اين ديدار به دنبال گفتگوي تلفني روز دوشنبه 19 تيرماه هلگا اشميد با معاون دبير شوراي عالي امنيت ملي که طرفين با برگزاري نشست معاونان در استانبول در تاريخ سه شنبه سوم مرداد ماه توافق کرده بودند صورت گرفت.
دفتر کاترين اشتون، رييس سياست خارجي اتحاديه اروپا نيز پيش از اين ديدار در بيانيه اي ضمن اعلام خبر ديدار اشميت و باقري تأکيد کرد که پس از اين ديدار اشتون و سعيد جليلي مذاکرهکننده هسته اي ارشد ايران با يکديگر تماس ميگيرند تا درباره «احتمال ديداري در آينده در سطح سياسي» با يکديگر صحبت کنند.
گزارش روزنامه کريستين ساينس مانيتور حاکي از آن است که ديپلمات هاي حاضر در نشست مسکو، نيمه شب در حالي سالن نشست محرمانه استانبول را ترک کردند که براي نشستي در آينده بين معاونان سياسي مذاکره کنندگان عالي دو طرف به اجماع دست يافتند. هدف از اين نشست طراحي گام هاي بعدي و ادامه مذاکرات در خصوص پيشنهاد ارائه شده به ايران است.
مردم ما قبول نمي کنند ايران يک استثنا باشد
به هر حال پس از اين دور از مذاکرات کارشناسي ديگر مذاکره اي برگزار نشد و پس از مدتي که طرفين به طور کامل مذاکرات را قطع کردند و البته طرف ايران همواره براي ادامه مذاکره اعلام آمادگي کرد بالاخره در ماه گذشته زمان و مکان دور بعدي مذاکرات معلوم شد. در مورد مکان مذاکرات اين بار حدس و گمان ها بسيار زياد شد تا جايي که اين مسئله را حتي به حاشيه کشاند و انتقاداتي نيز مطرح شد.
در نهايت براي 8 اسفند ماه 1391 قزاقستان به عنوان مکان بعدي مذاکرات تعيين شد. اين دور از مذاکرات با حذف مذاکرات کارشناسي هشتمين دور از مذاکرات ايران و 1+5 است و اين در حالي است که در اين 8 دوره با وجود آنکه هيچ گاه مذاکرات به طور کامل قطع يا مخالف جدي با پيشنهادات ايران صورت نگرفت، تحريم ها بر عليه کشورمان افزايش يافت.
افزايش تحريم هاي يک جانبه غرب در ماه هاي اخير مذاکرات قزاقستان را براي هر دو طرف حساس کرده است و البته برگزاري اين دوره از مذاکرات درآستانه عيد نوروز نا خودآگاه در ايران شرايط ويژه اي را ايجاد ميکند.
از سوي ديگر منابع غربي گزارش هاي ضد و نقيضي درباره راهبرد اين گروه خصوصا امريکا در اين مذاکرات منتشر کرده اند. پيش از اين خبرگزاري رويترز در گزارشي اعلام کرده بود که گروه 1+5 در آلماتي قزاقستان پيشنهاد جديدي به ايران ارائه خواهد کرد که در آن در ازاي آنچه ديپلمات هاي غربي «کاهش آمادگي فردو» ناميده اند، کشورهاي غربي تحريم طلا و فلزات گرانبها عليه ايران را لغو خواهند کرد.
منابع غربي از جمله روزنامه جروزالم پست در اسراييل و همچنني دولت فرانسه خبر اين پيشنهاد جديد را تاييد کردند گو اينکه مقامات ايراني همواره تأکيد داشتند که اين موضوع تنها در رسانه ها مطرح شد و هيچ پيشنهاد رسمي به ايران ارائه نشده است.
اما با وجود اينکه اطلاعات بيشتري از جزئيات اين پيشنهاد جديد منتشر نشده، برخي منابع غربي مي گويند ايران در واقع نبايد انتظار يک پيشنهاد شگفت انگيز را داشته باشد.يکي از مهم ترين موارد، گزارشي به قلم ميرا مک دانلند براي خبرگزاري رويترز از لندن است که تاکيد مي کند، آنچه گروه 1+5 در آلماتي به ايران خواهد داد در واقع چيزي غير از يک نسخه بهبود يافته از پيشنهاد سال 2008 با تاکيد بر برخي جنبه هاي خاص آن پيشنهاد نيست.
همه اين عوامل موضوعاتي است که نگراني ها را افزايش مي دهد و گمانه زني براي اينکه آيا غرب هدفي براي به نتيجه رساندن مذاکرات را دارد يا خير را بيشتر مي کند.
به هر حال سعيد جليلي ، دبير شوراي عالي امنيت ملي قبل از رفتن به قزاقستان در جمع خبرنگاران و تنها سه روز مانده به اين دور از مذاکرات به برخي از ابهامات پاسخ داد و مواضع ايران را روشن کرد. او گفت: اميدواريم غرب در گفتگوهاي جديد با راهبرد جديد و پيشنهادات معتبر وارد شود. شايد اين هشت نه ماهي که ميز گفتگوها را ترک کردند اين تحولات که نقطه اوج آن نمايش شکوهمند ملت در 22 بهمن بود به آنها تنبه لازم را داده باشد.اگر مجدد قرار است به ميز گفتگو باز گردند بتوانند با يک راهبرد جديد که اشتباهات گذشته را نداشته باشد باز گردند.
دبير شوراي عالي امنيت ملي گفت: اميدواريم غرب در گفتگوهاي جديد با راهبرد جديد و پيشنهادات معتبر وارد شود. آنچه آنها طي کرده اند حتي براي خود آنها هزينه هاي متعدد داشته است ، افزود: اميدواريم آنها مجدداً دچار اشتباهات گذشته نشوند و در مسيري قدم بگذارند که بتواند اعتماد ملت ما را جلب کند. مردم ما قبول نمي کنند ايران يک استثنا باشد، ملت ما نه حقوق کمتر و نه تکاليف بيشتر را نمي پذيرد.
جليلي گفت: ملت ايران در چارچوب ان پي تي تمام تکاليف پادماني خود را انجام مي دهد در حالي که بر تمام حقوق پادماني خود نيز پافشاري مي کند.
جليلي همچنين به نقش سازمان انرژي اتمي کشور اشاره کرد و افزود: امروز آنچه عليه فعاليت هاي ارزشمند و صلح آميز شما از طرف دشمنان بکار برده مي شود فرقش با ساير دستگاه ها اين است که تمامي کشور به صحنه آمده اند تا اين فعاليت دشمنان را ناکام بگذارند و هر هزينه اي را بپردازند تا سازمان انرژي اتمي بتواند وظيفه بزرگش را انجام دهد.
دبير شوراي عالي امنيت ملي ، ستاد و پشتيبان سازمان انرژي اتمي را 70 ميليون جمعيت کشور عنوان کرد و گفت: در کنار اين پشتيباني و حمايتي که آحاد کشور و تمام ظرفيت هاي نظام در پشتيباني از شما انجام مي دهند يک رابطه دو سويه اي وجود دارد و آن اين که آنچه که شما انجام مي دهيد و به خاطر آن در معرض تهديد قرار گرفته ايد فقط دفاع از خط هسته اي کشور نيست بلکه دفاع از تمام حقوق ملت است که امروز خاکريز اول آن حق هسته اي شده است.
جليلي با بيان اين که دشمنان مي خواهند به همه حقوق ملت آسيب برسانند و نه فقط حق هسته اي افزود: روزي که خرمشهر ، آبادان و خوزستان عزيز ما مورد حمله قرار گرفت تمام کشور به دفاع پرداخت و همچنان که مقاومتي صورت گرفت و اين فقط دفاع از خرمشهر و آبادان و خوزستان نشد بلکه از تمام کشور دفاع شد.
دبير شوراي عالي امنيت ملي با بيان اين که آنچه مي گوييم باور داريم و آنچه باور داريم عمل مي کنيم ، به آخرين دور گفتگوهاي ايران و 1+5 در مسکو اشاره کرد و گفت: آنچه ما در آنجا بيان کرديم در معرض افکار عمومي داخلي و خارجي قرار گرفت و اين منطق جمهوري اسلامي ايران را نشان داد.
جليلي گفت: آنچه جمهوري اسلامي ايران مي گويد خارج از منطق افکار عمومي نيست و اين را مي توان امروز از همراهي جامعه بين الملل با منطق جمهوري اسلامي ايران مشاهده کرد.غربي ها صراحاً اعلام کرده بودند ما مي خواهيم فشارهاي فلج کننده در ايران اعمال کنيم تا ملت از حق خود دست بکشد. مسئولان رسمي آنها گفته اند اين فشارها بي سابقه بوده و ديگر فشاري نداريم که اعمال نکرده باشيم و اين در حالي است که ملت ايران پاسخ آنها را در راهپيمايي 22 بهمن داد و اميدواريم آنها درس گرفته باشند.