آرمان – احسان بداغی: درباره ترکیب کابینه یازدهم تنها یک چیز مشخص شده، دولت روحانی فراجناحی خواهد بود. اما اینکه این «فراجناحی بودن» یعنی چه هنوز بر کسی معلوم نشده است. اینچنین است که هر کسی از ظن خود این روزها یار دولت روحانی شده و همزمان با استناد به وعده «فراجناحی» بودن دولت یازدهم ترجیح میدهد وزن خود را فرای همه جناحها قرار دهد. درحالیکه اصولگرایان به روحانی گوشزد میکنند وزرایی بیاورد که «از تشر دشمن نترسند»، جناحهای نزدیک به اصلاحطلبان به او یادآوری میکنند که به آدمهایی تکیه کند که ستونی قابل اعتماد هستند.
آخرین اخبار از زبان «منابع آگاه»
این روزها هر سایت خبری برای خود یک لیست کابینه معرفی میکند؛ لیستهایی که گاهی با هم شباهت دارند و گاهی هم کاملا متفاوت باهم هستند. همه آنها را هم «منابع آگاه» در اختیار سایتهای خبری قرار دادهاند. روحانی خود در کنفرانس مطبوعاتیاش گفته بود که کابینهای فراجناحی و براساس شایستهسالاری تشکیل خواهد داد و احتمال دارد از برخی مدیران دولت فعلی نیز در کابینه خود استفاده کند. مشکل اینجاست که طرفین بازی سیاست در ایران خود را مصداق این «شایستهسالاری» میدانند. اصولگرایان از معاون اولی قالیباف و اصلاحطلبان از حضور محمدرضا عارف به عنوان نفر دوم کابینه سخن میگویند. آنها هم که میانهروتر هستند، نام محمدرضا نعمتزاده را برای قرار گرفتن در سمت راست رئیس دولت یازدهم مطرح کردهاند. با این حال سایت خرداد، رسانهای که گفته میشود توسط نزدیکان حسن روحانی اداره میشود، خبر داده است که «از روز شنبه کارگروههای تخصصی برای بررسی اعضای کابینه دکتر روحانی تشکیل خواهند شد.» این خبر همزمان با اظهارنظر یک منبع نزدیک به رئیسجمهور منتخب منتشر شد که در گفتوگو با فارس با رد گمانهزنیهای صورتگرفته درباره کابینه حجتالاسلام روحانی اظهار کرد: «هنوز حضور هیچکس در کابینه وی قطعی نشده است.» سایت خرداد نیز نوشته «هنوز هیچگونه تصمیمی در رابطه با انتخاب اعضای کابینه گرفته نشده و هرگونه گمانهزنی در این رابطه نادرست میباشد.»
چه کسانی ترکیب کابینه را مشخص میکنند؟
با انتشار این خبر گمانهزنیها از ترکیب احتمالی کابینه به سمت ترکیب کمیته تصمیمگیر در این خصوص حکایت داشت. سایت اقتصاد ایرانی در این خصوص نوشت؛ «بیژن نامدارزنگنه، اکبرترکان، محمدرضا نعمتزاده و محمدعلی نجفی مسئولیت تعیین کابینه حسن روحانی را برعهده گرفتند»؛ کسانی که خود از ژنرالهای ستاد روحانی محسوب میشدند. اقتصاد ایرانی از مجموعه پایگاههای اطلاعرسانی و تحلیلی است که توسط صادق خرازی راهاندازی شده و اکنون توسط خود او اداره میشود. صادق خرازی نیز خود از نزدیکان و همفکران حسن روحانی محسوب میشود، هر چند در کارزار انتخاباتی وی حضور علنی نداشته است. بر همین اساس تا حدود زیادی میتوان به صحت خبر این سایت درخصوص کمیته تشکیل شده برای تعیین ترکیب کابینه دوازدهم اعتماد کرد. بر اساس گزارش این سایت تیم تعیین کابینه روحانی از ظهر روز یکشنبه رایزنیهای خود برای انتخابات اعضای کابینه دولت یازدهم را آغاز کردهاند. در همین حال یک منبع آگاه به اقتصاد ایرانی خبر داد، بیشترین تعداد وزرای این کابینه از میان نیروهای راست میانه انتخاب میشوند. این در حالی است که مشخصا به گزینههایی نظیر مسعود نیلی و مسعود روغنی زنجانی برای بازسازی سازمان مدیریت و برنامهریزی اشاره مستقیم شده است؛ چهرههایی که در بیشتر گمانهزنیها از ترکیب کابینه یازدهم برای ایفای همین نقش معرفی شده بودند. پایگاه اقتصاد ایرانی خبر داده که به نظر میرسد هیچکدام از اعضای شورای مشورتی تعیین کابینه قصد حضور در دولت یازدهم را نداشته باشند. آنطور که گفته شده یکی از شرطهای عضویت دراین تیم، عدم تمایل به حضور در کابینه بوده است. گزارش این سایت میافزاید: «حضور چهرههایی مانند نوبخت برای وزارت امور اقتصادی و دارایی، عباس آخوندی برای وزارت راه و شهرسازی، اسحاق جهانگیری برای وزارت صنعت، معدن و تجارت نهایی شده است.»
رقبای انتخاباتی، همکاران کابینه روحانی
اما مهمترین بحث در ترکیب کابینه یازدهم استفاده از رقبای انتخاباتی به عنوان اعضای دولت در کنار حسن روحانی است. روحانی از آمادگیاش برای بهکارگیری رقبا و برنامههایشان در دولت آینده خبر میدهد بهنظر میرسد در صف رقبای انتخاباتی روحانی برای حضور در کابینه محمدرضا عارف جلوتر از دیگران باشد. کسی که اصلاحطلبان به عنوان اصلیترین پایگاه رای حسن روحانی روی حضور وی به عنوان معاون اول دولت آینده تاکید میکنند. علاوه بر این تاکید، نزدیکی و شباهت برنامههای عارف و روحانی در طول دوره رقابت انتخاباتی و سپس انصراف محمدرضا عارف برای یکدست شدن سبد رای اصلاحطلبان و اعتدالگرایان او را در موقعیتی برتر از دیگران برای حضور در کابینه یازدهم قرار داده است. روحانی نیز خود گفته در صورت اعلام آمادگی محمدرضا عارف از ظرفیت و توان او در کابینه خود استفاده میکند. علاوه بر عارف صحبتهای جدی نیز درخصوص پیوستن محمدباقر قالیباف، علیاکبر ولایتی و محسن رضایی به کابینه وجود دارد. علیاکبر ولایتی از همان ساعات اولیه اعلام پیروزی روحانی به عنوان جدیترین گزینه دبیری شورایعالی امنیت ملی مطرح شد. این موضوع با توجه به نزدیکی ولایتی به آیتا...هاشمیرفسنجانی که مهمترین حامی انتخاباتی حسن روحانی بود و همچنین مواضع نزدیک ولایتی به رئیسجمهور منتخب در مباحث هستهای امکان بسیار زیادی برای تحقق دارد. طیف هواداران ولایتی در انتخابات نیز بهطور عمده از اصولگرایان سنتی بودند که به لحاظ مشی معتدلتر نسبت به دیگر گروههای اصولگرا میتوانند گزینه مناسبی برای کابینه «فراجناحی» حسن روحانی باشند. در همین حال برنامههای مفصل اقتصادی محسن رضایی نیز او را تا نزدیکی یکی از پستهای اقتصادی دولت پیش برده است. هر چند احتمال دارد رضایی از حمایت گروههای پرنفوذ اصولگرا در این انتخابات سودی نبرد اما سبد رای قابل توجه وی میتواند پشتوانهای برای دولت یازدهم باشد.
قالیباف؛ رقیبی که باید همراه شود
در این میان اما وضعیت محمدباقر قالیباف کاملا متفاوت است. او به صورت مشهود کوشیده تا نمایندگیای در جناح اصولگرا را به نام خود سند بزند. تاکید او بر توانایی مدیریتی و عملکردش در شهرداری تهران در همین راستاست. گرچه فاصله آرای قالیباف با رئیسجمهور منتخب زیاد بود و آقای شهردار تنها موفق به کسب یکسوم تعداد آرای حسن روحانی شد اما در هر حال او دومین نفر این انتخابات بود. محمدباقر قالیباف را در این انتخابات گروههای منسجم و متشکل اصولگرا یاری نکردند اما وی در جذب نیروهای پراکنده اصولگرا و از جمله نمایندگان مجلس موفق عمل کرد. این پتانسیل میتواند او و مجموعه حامیانش را به نیرویی قابل اعتنا در رقابتهای سیاسی ایران و از جمله انتخابات مجلس دهم تبدیل کند. از همین رو قرار گرفتن قالیباف در کابینه حسن روحانی چیزی فراتر از استفاده از ظرفیت رقبای انتخاباتی باشد. این حضور میتواند از میزان تقابل مجموعه حامیان قالیباف با دولت یازدهم بکاهد و سطح منازعات سیاسی را کمتر کند. مقبولیت او در مجلس نیز از سوی دیگر در صورت حضورش در کابینه میتواند بستر مناسبتری برای تعامل دولت فراجناحی روحانی با مجلس اصولگرا فراهم کند.
سیگنالهای مثبت مجلس و سهم اصولگرایان
در این شرایط فعلا مجلس مشغول ارسال سیگنالهای مثبت به دولت تشکیل نشده حسن روحانی است، تا آنجا که عوض حیدرپور به عنوان یکی از حامیان انتخاباتی قالیباف گفته که «کابینه یازدهم رای بالایی میآورد.» او همچنین گفته که «روحانی از پایگاه خوبی در مجلس برخوردار است.» اما این درحالی است که به ترتیب درصد حمایت نمایندگان در این انتخابات از نامزدها، حسن روحانی بعد از قالیباف، جلیلی و ولایتی در رده چهارم قرار داشت. به نظر میرسد حمایت اخیر مجلسیها از روحانی ناظر به بحث دولت فراجناحی و به احتمال زیاد گرفتن سهمی قابل توجه برای اصولگرایان است. روحانی نیز که خود سابقه حضوری طولانیمدت در مجلس را دارد و برخاسته از پایگاه سیاسی اصولگرایی است نیز به خوبی میداند که برای مدیریت دولت آینده تا چهاندازه به تعامل با دولت و رقبای اصولگرای خویش نیازمند است.