سرزمین یمن جایی است که در نزدیک به یک دهه اخیر بسیاری از نام های معروف تا کمتر شناخته شده پرنده های بدون سرنشین در آن به قربانگاه رفتند. از پهپادهای کمتر شناخته شده ساخت چین در اوایل تهاجم ائتلاف عربی به رهبری سعودی ها تا اولین موارد سرنگون کردن MQ-۹ های آمریکایی ، اصولا پدافند ارتش و جنبش انصارالله یمن کارنامه بسیار درخشان و طولانی در سرنگون انواع و اقسام پهپادها را دارد.
اما در جدیدترین مورد شکار، یکی از پیشرفته ترین و موفق ترین پهپادهای ساخت ترکیه ، خصوصا در بازار صادرات به دام پدافند انصارالله افتاده و سرنگون شد.
چرا دوباره درگیری ها بین طرفین آغاز شد ؟
مدتی قبل به دلیل حضور یک هواپیمای مسافربری از ایران در فرودگاه صنعا، جنگنده های سعودی اقدام به بمباران این فرودگاه کردند و در پاسخ نیز انصارالله یمن حملات موشکی و پهپادی را به سمت عربستان سعودی آغاز کرده و سپس اعلام کرد که تنگه باب المندب برای کشتی های سعودی یا کشتی های به مقصد عربستان بسته است.
این سلسله از حوادث آغازگر دور جدید درگیری ها بین دو طرف بود که در روز یکشنبه منجر به سرنگون شدن یک فروند پهپاد آکینجی ساخت ترکیه شد. اما این اولین پهپاد ساخت ترکیه نبود که در آسمان یمن سرنگون شد.
بقایای پهپاد آکینجی سرنگون شده در استان الجوف یمن
از Karayel تا آکینجی در آسمان یمن
اولین پهپاد سرنگون شده ساخت ترکیه در آسمان یمن مربوط به اواخر جنگ یمن در سال ۱۳۹۹ بود که در جریان آن حداقل دو فروند از پهپادهای سبک شناسایی و رزمی مدل Karayel توسط پدافند یمنی ها رهگیری و سرنگون شد. گفته شده بود که ارتش عربستان سعودی نزدیک به ۴۶ فروند از این پهپاد را خریداری کرده بود که حداقل ۲ فروند آنها توسط یمنی ها سرنگون شد.
پهپاد شناسایی و رزمی Karayel ساخت ترکیه
این پرنده بدون سرنشین ساخت شرکت ترکیه ای Lentatek است که می تواند تا ارتفاع نزدیک به ۷ کیلومتر از سطح زمین ارتفاع گرفته و با سرعت ۱۵۰ کیلومتر و با ماندگاری به مدت ۲۰ ساعت پرواز کند. این پهپاد علاوه محموله شناسایی اپتیکی بسته به سفارش مشتری می تواند مهمات سبک مینیاتوری مثل سری MAM ساخت ترکیه را نیز حمل و پرتاب کند.
باقی مانده یکی از پهپادهای مدل Karayel که در یمن سرنگون شده است
اما دومین پهپاد سرنگون شده ساخت ترکیه در آسمان یمن در سطح بالاتری قرار داد و یکی از معروف ترین ساخته های صنعت پهپاد سازی کشور ترکیه به حساب می آید. پهپاد آکینجی ساخت شرکت بایرکتار یک پرنده بدون سرنشین شناسایی و رزمی سنگین بلند پرواز است که تقریبا طیف گسترده از انواع ماموریت ها را انجام می دهد.
اصولا حضور آکینجی در عربستان سعودی به صورت رسمی و با انتشار تصاویر اعلام نشده بود. در سال ۲۰۲۳ در جریان یک سفر توسط رجب طیب اردوغان به کشورهای حاشیه خلیج فارس قرارداد بسیار سنگینی بین شرکت بایراکتار و وزارت دفاع عربستان سعودی برای خرید و همچنین تولید پرنده های بدون سرنشین این شرکت در داخل عربستان به امضاء رسید. به نظر این پهپاد سرنگون شده اولین نشانه از عملیاتی شدن آن قرارداد در سال ۲۰۲۳ میلادی باشد.
امضاء تفاهم نامه بین نماینده شرکت بایرکتار و نماینده وزارت دفاع عربستان در سال ۲۰۲۳
در هر صورت ، پهپاد مورد نظر یک پرنده بدون سرنشین سنگین با وزن کلی نزدیک به ۶ تن در هنگام پرواز است که توان حمل مجموعه از محموله های شناسایی و رزمی به وزن ۱.۵ تن را دارد. طول این پهپاد بیش از ۱۲ متر و فاصله بین دو بال آن نیز بیش از ۲۰ متر بوده و بسته به سفارش مشتری از دو دستگاه موتور توربوپراپ با قدرت های ۴۵۰ ، ۷۵۰ یا ۸۵۰ اسب بخار نیرو دریافت می کند.
پهپاد آکینجی ساخت ترکیه – به بمب های سنگین و موشک های کروز هوا پرتاب در مقابل آن دقت کنید
این پهپاد از سیستم هدایت ماهواره ای بهره برده و می تواند در ارتفاع بین ۹ تا بیش از ۱۳ کیلومتر از سطح زمین به مدت بیش از ۲۴ ساعت و با سرعت در حدود ۲۸۰ کیلومتر بر ساعت پرواز کند.
در بحث سامانه های قابل حمل باید گفت این پهپاد طیف بسیار گسترده از انواع سامانه های شناسایی الکترواپتیکی ، انواع رادارهای نقشه برداری از سطح زمین ، رادارهای کنترل آتش برای شلیک موشک های هوا به هوا ، توان حمل انواع بمب ها و راکت های هدایت شونده لیزری و ماهواره ای در وزن های مختلف ، موشک های ضد تانک یا کروز هوا پرتاب تا حد بمب های سنگین ۲ هزار پوندی سنگر شکن را نیز دارد.
نمای کامل از پهپاد آکینجی
این پهپاد سلاحی به نسبت گران قیمت بوده و تقریبا هر فروند آن نزدیک به ۳۰ میلیون دلار قیمت دارد و در عین حال از جمله محصولات صادراتی موفق ترکیه نیز بوده و علاوه بر نیروهای مسلح خود این کشور به کشورهای دیگری مثل جمهوری آذربایجان ، لیبی ، مراکش ، اتیوپی ، پاکستان و سومالی نیز صادر شده است.
کدام سلاح آکینجی را به زیر کشید ؟
در حال حاضر و با توجه به تصاویر منتشر شده ، هنوز به صورت دقیق نمی توان نوع سلاح به کار رفته برای سرنگون کردن این پهپاد را مشخص کرد. جنبش انصارالله تصویر لحظه اصابت به پهپاد را منتشر نکرده ولی در تصاویر موجود برخواست دود از بخشی از پهپاد و وارد شدن آن به چرخش غیر قابل کنترل و در نهایت سقوط و انهدام روی زمین رخ می دهد.
تصاویر منتشر شده از طرف انصارالله یمن که سقوط و انهدام پهپاد آکینجی را نشان می دهد
با توجه به این تصویر احتمالا از سلاحی با سر جنگی با فیوز مجاورتی با قابلیت انجام در کنار این پهپاد استفاده شده با آسیب رساندن به سیستم های ارتباطی و سطوح متحرک کنترلی باعث سقوط آن شده است. برخی دیگر از موشک های ضد هوایی در زرادخانه انصارالله مثل نمونه های بدل شده از موشک هوا به هوای R۷۷ یا نمونه های معروف سری " برق " شبیه به سری BUK بسیار سنگین هستند و برخود آنها احتمالا باعث انهدام کامل پهپاد در آسمان میشد. احتمال دارد در این گزینه از پرتابه های معروف سری ۳۵۸ یا نمونه های بدل شده به موشک ضد هوایی از موشک های هوا به هوای سبک تر R۷۳ استفاده شده باشد.
در نهایت به این مسئله اشاره کرد که پدافند یمن دوباره ثابت کرد که اصولا در برابر پهپادهای موسوم به سری MALE در جهان به تقریبا مصونیت کامل رسیده و در یک دهه اخیر با شکار تعداد شاید بیش از ۵۰ فروند از مجموعه پهپادهای ساخت آمریکا ، چین و ترکیه خود را به عنوان یک نیروی جنگ دیده و کاربلد در سطح جهانی به اثبات رسانده است.