شرعاً بعضی شرایط می تواند مانع ارث شود. به عنوان مثال کسی که عمداً وارثش را بکشد. اما این با باور عمومی در مورد محرومیت از ارث در قانون متفاوت است. در واقع در نظام حقوقی ایران مبنای قانونی برای محرومیت از ارث پدر وجود ندارد و شخص نمی تواند از طریق وصیت نامه سلب ارث کند. قانون فقط به متوفی اجازه می دهد تا یک سوم اموال خود را وصیت کند. بعد از فوت متوفی نمی توان اقدام قانونی کرد و خود قانون تعیین می کند که افراد ارث می برند یا خیر. قانون ارث شامل قواعد تکلیفی است و وصیت شخص تأثیری در تحقق سهم الارث ورثه ندارد.
انواع وصیت نامه
وصیت تملیکی: وصیتی است که در آن شخص چیزی یا منفعت مال را تا مدتی پس از فوت خود بدون پرداخت به دیگری می بخشد. با این نوع وصیت، شخص می تواند مسئولیت مال را تا حدودی معین کند، مانند استفاده از آن برای امور خیریه.
در وصیت تملیکی به شخصی که وصیت کرده «موصی» و به کسی که وصیت به او خوانده می شود «موصی له» و هدف وصیت را «موصی به» می گویند.
در این نوع وصیت، ارث با رضایت شخصی که ارث به نام او ایجاد می شود، کامل می گردد که حتما باید بعد از فوت وصیت کننده باشد. بنابراین قبول آن، قبل از فوت فرد بی اثر است و باعث محرومیت از ارث در قانون می شود. همچنین فرد می تواند وصیت نامه خود را تغییر دهد.
وصیت نامه عهدی: این وصیت نیز سندی است که در آن شخص، یک یا چند نفر را برای انجام امور یا اموال دیگری مامور کند. مانند زمانی که شخص در هنگام مرگ وصیت می کند، که فرد دیگری بدهی او را بپردازد. در این وصیت به شخصی که به موجب وصیت به سرپرستی طفل یا برای انجام وظایف دیگر منصوب می شود، وصی می گویند. در نوع عهدی، متوفی شخص یا اشخاصی را مانند یک وکیل ارث برای اداره بخشی از اموال خود و همچنین نگهداری از فرزندان خود پس از مرگ تعیین می کند و مسئولیت را به آن ها می سپارد. اما در نوع تملیکی، بخشی از اموال خود را به آن فرد می بخشد، که این شخص یا افراد می توانند از اعضای خانواده یا هر شخص دیگری باشند.
وصیت کردن بر اموال
هر چند هر کس در طول حیات خود می تواند در مورد اموال خود تصمیم گیری کند و تمام یا قسمتی از آن را به دیگران واگذار کند، اما تقسیم ارث پس از فوت تابع موازین قانونی خاصی است که محرومیت از ارث پدر در قانون، فاقد وجاهت شرعی است. در واقع موصی حق اداره ثلث اموال خود را دارد و وصیت او به این مقدار صحیح است و اگر بیش از این مقدار وصیت کرده باشد، صحت وصیت به رضایت سایر وراث است. زیرا غیر از ثلث مال، مابقی مال متعلق به ورثه است و صاحب این اموال که موصی است، حق دخالت در آن ها را ندارد و به طور معمول مال مذکور به کلیه وراث می رسد، تا اینکه طبق قوانین و مقررات مربوط به ارث این مال بین آن ها تقسیم شود.
به نقل از رسانه پارسی زی: پس از فوت متوفی باید ترکه متوفی مسترد شود. بسیاری از فقها در مورد ارث صحبت کرده اند که پس از فوت، حقوق شخص به چه کسی تعلق می گیرد و آیا اموال او طبق قانون مسترد می شود یا به کسانی که در اصل توسط خود متوفی انتخاب شده است؟ تفاوت بین حصر وراثت و انحصار وراثت است که بسیاری از ذینفعان متوفی با آن مواجه هستند.
ابتدا ورثه شخص مشخص می شود و پس از استماع مرجع قانونی با رعایت شرایط مقرر در قانون انحصار، تصمیمی که داده می شود تائیدیه یا گواهی استقلال نامیده می شود. اما اگر خودش حین نامه یا قدرت ورثه را تایید کرد در این صورت ارث محدود می شود.
اهمیت نافذ بودن وصیت برای محرومیت از ارث پدر
طبق قانون مدنی ایران، وصیت در صورتی نافذ نیست که یک یا چند ورثه را محروم کند. مثلاً اگر در حین وصیت فرزندی را به دلیل فسق اخلاقی از ارث محروم کند، یا از گروه ورثه خارج کند، به نظر اکثر قضات، وصیت به دلیل مخالفت با قانون باطل است.
البته در رابطه با تعبیر «وصیت باطل است» می توان گفت که وصیت نامه همواره در صورتی باطل خواهد شد، که وارث به وصیت اطاعت کند و ابطال آن را بپذیرد. لازمه پذیرش این نظر این است که وصیت در ثلث اعتبار و ارزش دارایی باشد که در این صورت بدون نیاز به اذن معتبر می باشد. اما در استفاده از این نظر باید احتیاط کرد. زیرا این قوانین برای حفظ مصالح خانوادگی برقرار شده و ارتباط تنگاتنگ و مستقیمی با نظم عمومی جامعه دارد.
موارد محرومیت فرزندان از ارث قانونی
در موارد ذکر شده، پدر عموماً حق سلب ارث از ورثه خود را ندارد، اما طبق قانون و شرع در 5 مورد زیر سلب ارث امکان پذیر می شود:
- اولین مورد مهم در محرومیت از ارث در قانون، قضیه قتل است. اگر وارث، مورث خود را بکشد، ارث را از دست می دهد. یکی از دلایل چنین حکمی در شریعت ممکن است منع طمع پسر یا وارث از به دست آوردن سریع تر مال میت به دلیل قتل باشد.
- موضوع دوم عدم صلاحیت ارث بردن، در مورد ارث کافر از مسلمان است. طبق قوانین عمومی «کافر از مسلمان ارث نمی برد». در واقع عکس این نیست و اگر کافر بمیرد و در میان وارثان او مسلمان باشند، مسلمان از مشرک ارث می برد.
- مورد سوم، محرومیت از ارث در قانون «فرزند نامشروع» است. اگر طفلی از رابطه نامشروع زن و مردی به دنیا بیاید، از پدر و مادر ارث نمی برد و لذا از ارث معاف است.
- چهارمین مورد مربوط به «لعن» بین زن و شوهر است. اگر زن و شوهر در شرایطی که فقه و قانون مقرر کرده است، یکدیگر را لعن کنند و یکی از آن ها در عده طلاق فوت کند، دیگر از یکدیگر ارث نمی برند و لعن موجب سلب ارث می شود.
- و بالاخره، اگر پسر به دلیل لعن و نفرین از طرف پدر طرد شود، پدر نمی تواند از پسر ارث ببرد و پسر هم همچنین. درست است که اگر پدر لعانی را نفی کند، فرزند از اموال پدرش ارث می برد، اما پدر از پسر ارث نمی برد.
ارث نبردن فرد مرده
مسئله دیگری که می تواند در محرومیت از ارث در قانون پیچیده شود، بچه هایی هستند که قبل از والدین خود می میرند. طبق قانون وقتی طفلی قبل از پدر و مادر فوت می کند، وارث طفل از اجداد خود هیچ نوع ارثی نمی برد. به عبارت ساده تر، میت از کسی ارث نمی برد تا مال به بازماندگانش برسد و این با بی وصیت بودن فرق دارد.
درخواست مشاوره برای محرومیت از ارث فرزند
در این گزارش در مورد محرومیت از ارث در قانون اساسی و مدنی کشور صحبت کردیم و سعی کردیم شما تا حد امکان با این مقوله آشنا کنیم. بهتر است برای حل هر چه سریع تر این پرونده ها، با یک وکیل متخصص در زمینه ارث و میراث پدر و فرزند مشورت کنید. برای مشاوره با بهترین وکیل کیفری در خصوص دعاوی حقوقی اعم از محرومیت از ارث پدر در قانون، دعاوی ارث و سایر سوالات در مورد دریافت ارث فرزند می توانید با سایت بهترین وکیل شیراز https://behtarinvakileshiraz.ir/ حامد اسکندری مراجعه نمایید.