آشنایی با انواع نرخ ارز در ایران

نرخ ارز یکی از مهم ترین عوامل اقتصادی است که در طول روز بارها با اخباری در این باره مواجه می شویم. نرخ ارز آزاد، نرخ شناور، صرافی مسافرتی و نرخ ارز دولتی تنها تعدادی از انواع ارزهای موجود در ایران هستند که بسته به نیاز و کاربرد خود با برخی از آنها بیشتر آشنا هستیم.

از جمله ارزهای مورد استفاده در اقتصاد ما دلار، یورو و پوند است که برخی از آنها برای سفر و برخی برای تجارت و .... دانستن تفاوت هر یک از انواع ارز در ایران، نرخ آنها و نحوه خرید و ... فروش آنها موضوعی است که در این مقاله از خبردون قصد داریم به آن بپردازیم.

ارز چیست؟

ارز به طور کلی نوعی پول کشور شامل سکه ها و اسکناس های کاغذی است که توسط دولت توزیع می شود و در حوزه اقتصادی کشور به گردش در می آید. در واقع ارز به عنوان وسیله مبادله کالا و خدمات به حساب می آید که اساس و پایه کسب و کار است. همه کشورهای جهان به طور کلی واحد پول خود را دارند. نرخ ارز نیز مقدار پول ملی است که برای به دست آوردن پول یک کشور دیگر پرداخت می شود. در واقع ارزش برابری یک ارز خارجی به پول داخلی را نرخ مبادله می گویند.

ارزهای زیادی می توانند در اقتصاد یک کشور گردش کنند، از جمله دلار، یورو، پوند، یوان و غیره. در میان ارزهای بی شماری که وجود دارد، دلار آمریکا ارز مهمی است که در بسیاری از اقتصادها معامله می شود، زیرا واحد پول بیش از 20 کشور جهان است. جهان بنابراین می توان گفت اهمیت این ارز برای اقتصاد هر کشوری زیاد است و با توجه به کاربرد گسترده آن در مبادلات بین المللی، اطلاع از نرخ دلار بسیار حائز اهمیت است.

همانطور که گفته شد در ایران چند نوع نرخ وجود دارد که دانستن تفاوت آنها و قیمت هر کدام بسیار مهم است. زیرا بسته به مصرفی که خواهیم داشت، هزینه ای که برای آنها می پردازیم یا نحوه دریافت آن متفاوت است. به عنوان مثال نرخ ارز در بازار آزاد بالاتر از سایر انواع ارز است و نحوه دریافت آن همانطور که از نامش پیداست از بازار آزاد است. اما ارز مسافرتی که با کد ملی به هر فرد تعلق می گیرد با قیمت متفاوتی عرضه می شود. در ادامه به انواع نرخ ارز در ایران اشاره می کنیم.

انواع نرخ ارز کدامند؟

می دانیم که انواع ارزهای مختلفی در داخل کشور داریم که هر کدام نرخ متفاوتی دارند. به عنوان مثال انواع دلار در ایران شامل دلار دولتی، دلار آزاد، دلار فردای، دلار سنا و ... است که برخی از انواع ارزها در حال حاضر حذف شده اند و یا با نام دیگری و با نرخ متفاوتی مبادله می شوند. که به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد. به طور کلی ارزهای خارجی شامل موارد زیر است:

ارز دولتی ( ارز ترجیحی)

نرخ ارز دولتی در معاملات و معاملات ارزی که روزانه اعلام می شود، بعنوان نرخ ارز دولتی یا نرخ رسمی ارز محسوب می شود. مرکز مبادلات ارزی زیر نظر بانک مرکزی به منظور تنظیم عرضه و تقاضای ارز در شبکه بانکی کشور ایجاد شده است. این نوع ارز به 25 نوع کالای اساسی مانند برنج، گندم، گوشت و مرغ اختصاص دارد. نرخ ارز دولتی توسط بانک مرکزی تعیین می شود و تغییر بسیار کمی دارد. نرخ ارز دولتی معمولا با نرخ ارز آزاد فاصله زیادی دارد.

نرخ ارز سنا (ارز توافقی)

سامانه نظارت ارز که با نام «سامانه سنا» نیز شناخته می شود، سامانه ای است که زیر نظر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران طراحی شده است. نرخ ارز در سامانه سنا میانگین موزون نرخ خرید و فروش دلار و سایر ارزهای معامله شده در صرافی های مجاز و معتبر است که ممکن است آن را به عنوان نرخ مبادله ای یا ارز توافقی بشناسید.

نرخ ارز آزاد

هدف، نرخ خرید و فروش ارز در بازار غیررسمی و آزاد کشور است. از آنجایی که بیشتر معاملات در این بازار انجام می شود و در دسترس عموم است، نرخ ارز آزاد بیشترین محبوبیت را در بین افراد دارد و مبادلات عموما بر اساس آن انجام می شود.

دلار هرات و دلار سلیمانیه و دلار دوبی

به طور کلی دلار کشورهای همسایه نیز مهم است، به خصوص کشورهایی که مبادلات زیادی با آنها داریم. یکی از آنها دلار هرات، دلار سلیمانیه و دلار دبی است که همانطور که گفته شد با توجه به مبادلات ارزی در این مناطق بسیار حائز اهمیت بوده و بعضا مبنایی برای پیش بینی نرخ دلار در بازار آزاد داخلی قرار می گیرد. 

نرخ حواله ارزی

حواله ارزی نوعی دستور پرداخت است که یک بانک، مؤسسه مالی یا صرافی به درخواست نماینده خارجی (بانک، مؤسسه مالی یا صرافی) آن را صادر می کند. مشتری مبلغی را به گیرنده انتقال پرداخت کند.

نرخ انتقال ارز نیز به معنای نرخ ارز یا دلار است که به صورت نقل و انتقالات اعلام می شود و با نرخ ارز یا دلار بازار آزاد متفاوت است. در سال های اخیر حجم نقل و انتقالات ارزی و دلاری به دلیل تحریم ها کاهش چشمگیری داشته است.

نرخ ارز گمرک

برخی از محصولات وارداتی به کشور مشمول حقوق و عوارض گمرکی هستند که معمولاً به صورت درصدی از ارزش تعیین شده برای کالا توسط گمرک محاسبه می شود. از سوی دیگر با توجه به اینکه کالاهای وارداتی توسط گمرک بر اساس ارزهای خارجی بسته به کشور مبدا ارزش گذاری می شوند، نرخ رسمی ارز اعلام شده توسط بانک مرکزی برای ارزهای مختلف برای تعیین میزان حقوق و عوارض گمرکی محاسبه می شود.

به همین منظور گمرک جمهوری اسلامی ایران نرخ ارزهای مختلف را برای محاسبه حقوق و عوارض گمرکی هر ۷ روز یکبار اعلام می کند که به آن نرخ ارز یا ارزش گمرکی گفته می شود. این نرخ ها بر اساس برابری نرخ ارز به ریال بوده و مبنای محاسبه نرخ ارز در گمرکات کشور می باشد.

سخن پایانی

در پایان می توانید ارز را مقدار پولی از واحد پول ملی در نظر بگیرید که برای دریافت پول یک کشور دیگر باید پرداخت کنیم. به عبارت دیگر به واحدهای پولی که در کشورهای دیگر معامله می شود، ارز می گویند. ارزها و نرخ آن ها تفاوت هایی با یکدیگر دارند که در این مقاله سعی کرده ایم به طور مختصر به شما توضیح دهیم.

منبع: اخبار تایمز