قطعات اصلی چرخ خودرو

قطعات اصلی چرخ خودرو

سیستم چرخ خودرو به‌عنوان بخشی از سیستم تعلیق، آن‌چنان‌که از ظاهر آن برمی‌آید، ساده نیست و قطعات و اجزای زیادی دارد. از اصلی‌ترین وظایف چرخ خودرو، انتقال و کنترل نیرو است. سیستم موتور، میل‌لنگ، گیربکس، محور محرک، بلبرینگ، رولبرینگ، انواع یاتاقان، جعبه انتقال و محور همه با هم کار می‌کنند تا چرخ‌ها را بچرخانند و خودرو را به حرکت دربیاورند. اگر هر بخشی از آن سیستم به‌درستی کار نکند، چرخ‌ها حرکت نمی‌کنند و طبعاً خودرو حرکت نخواهد کرد. در این مقاله از پرشین صنعت قصد داریم راهنمای کاملی برای شناخت قطعات اصلی چرخ خودرو را ارائه دهیم. در این مقاله به زبان ساده اجزای اصلی تشکیل‌دهنده چرخ ماشین را بررسی کرده‌ایم و اطلاعات کاملی را در این باره ارائه داده‌ایم. از شما دعوت می‌کنیم تا پایان مقاله با ما همراه باشید.

قطعات اصلی چرخ اتومبیل 

چرخ خودرو سه عضو اصلی دارد: سگدست یا نشیمنگاه چرخ (که از جنس فولاد، آلومینیوم و چدن ساخته می‌شود)، بلبرینگ چرخ (معمولاً از جنس فولاد آلیاژی است)، و دیسک ترمز (که از جنس چدن خاکستری و معمولاً به همین رنگ است) که از طریق سیستم تعلیق و سیستم انتقال قدرت به چرخ متصل می‌شوند. این قطعات همچنین شامل رینگ و لاستیک هم است که درنهایت به هم متصل شده و سیستم چرخ و تعلیق خودرو را به وجود می‌آورند. 

سگدست

محوری که چرخ حول آن دوران می‌کند و روی آن یاتاقان‌بندی می‌شود یا به‌عبارت‌دیگر لولایی که برای چرخیدن چرخ روی محور فرمان استفاده می‌شود، سگدست خودرو یا همان نشیمنگاه چرخ نامیده می‌شود. سگ دست روی محور یا سیبک خودرو نصب می‌شود. در ماشین‌های قدیمی با اکسل غیرمستقل مانند کامیون‌ها و ماشین‌های شاسی‌بلند، سگدست روی میل سگدست می‌چرخد. سگ دست درواقع یک قطعه فلزی در دنباله اتومبیل است که حرکت را از فرمان به چرخ‌ها منتقل می‌کند. نکته مهم این که سگدست چرخ جلو همه دارای بازویی هستند که برای زاویه‌دار کردن و فرمان‌پذیر کردن نشیمنگاه چرخ استفاده می‌شود؛ ولی در سگدست چرخ عقب خودرو این بازویی فرمان‌پذیری وجود ندارد.
جنس سگدست معمولاً از آلومینیوم، چدن و فولاد است و کاور پلوس ماشین و دیسک ترمز به آن متصل می‌شوند.

بلبرینگ چرخ خودرو

از مهم‌ترین قطعاتی که به سگدست متصل می‌شود، بلبرینگ چرخ اتومبیل است که چندین قطعه بزرگ و کوچک را شامل می‌شود. بلبرینگ چرخ ماشین قطعه‌ای معمولاً فولادی و یکی از اجزای حیاتی در سیستم چرخشی خودروها است که وظیفه اتصال و انتقال نیروی محور(و تغییر جهت نیرو وارده) به چرخ را بر عهده دارد. بلبرینگ چرخ ماشین از دو قسمت ثابت و متحرک تشکیل شده است که قسمت ثابت با استفاده از چند پیچ بر روی سگدست متصل می‌شود و قسمت متحرک (چرخان) که دارای حلقه فلزی و دو ردیف ساچمه میان آن‌ها است و به محور متصل می‌شود.
بلبرینگ  به چرخ اجازه می‌دهند با حداقل اصطکاک و به‌صورت پایدار و ثابت بچرخد. اگر بلبرینگ‌های چرخ آسیب ببینند یا خراب شوند، رانندگی بسیار خطرناک خواهد شد. این مشکل ممکن است منجر به توقف ناگهانی چرخ‌ها(قفل‌شدن) در حین رانندگی شود و علاوه بر این، بلبرینگ‌های خراب شده فشار زیادی به توپ مفصل CV و خود گیربکس وارد می‌کنند. در برخی موارد، بلبرینگ‌های خراب باعث بروز علائمی در چرخ ماشین و سیستم خودرو می‌شوند.
بلبرینگ‌ها قادرند بارهای شعاعی و رانشی را جذب کنند. بار شعاعی به میزان وزنی است که بر یک چرخ وارد می‌شود و بار رانش بار و یا فشاری است که در هنگام پیچیدن به چرخ وارد می‌شود. 
بلبرینگ چرخ عموماً درون توپی (بخشی که ترمزها و چرخ‌ها به آن متصل می‌شوند) یا حتی درام ترمز یا روتور چرخ قرار دارند. بیشتر خودروها دارای یاتاقان داخلی و خارجی برای هر چرخ هستند. یاتاقان‌های چرخ، به چرخاندن آزادانة چرخ‌ها در حین حرکت خودرو اجازه می‌دهند. 
یاتاقان چرخ قسمت مهمی از مجموعه چرخ است که چرخ و محور را به هم متصل می‌کند. این مجموعه‌ای از ساچمه‌های گرد و توپی شکل (بلبرینگ) یا مخروطی (بلبرینگ مخروطی) است که توسط یک حلقه فلزی در کنار هم قرار گرفته‌اند. چرخ را قادر می‌سازد تا با حداقل اصطکاک به‌آرامی بچرخد. یاتاقان‌های چرخ از اجزای حیاتی ایمنی هستند که برای حفظ بارهای شعاعی و محوری ناشی از نیروی جاذبه، شتاب، شکستن و پیچیدن به زمین طراحی شده‌اند، بنابراین در صورت خرابی و نداشتن عملکرد مناسب، باید تعویض شوند.

انواع بلبرینگ چرخ 

بلبرینگ‌های ماشین انواع مختلفی دارند که حتی ممکن است از خودرویی به خودروی دیگر متفاوت باشد. بلبرینگ‌ها bearings به‌طورکلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
•    بلبرینگ‌های رادیکال: وظیفه این بلبرینگ‌ها، پشتیبانی از شفت‌های چرخشی است.
•    بلبرینگ‌های رانش: این بلبرینگ‌ها وظیفه پشتیبانی از بارهای محوری را بر عهده دارند.
•    بلبرینگ غلتکی
•    بلبرینگ غلتکی مخروطی
•    بلبرینگ دقیق
•    بلبرینگ غلتکی زاویه‌دار
•    بلبرینگ مخروطی
•    بلبرینگ توپی 
    بلبرینگ توپی چرخ جلو
    بلبرینگ توپی چرخ عقب (ساده)
    بلبرینگ توپی چرخ عقب (ABS)
معمولاً انواع بلبرینگ‌های غلتکی نسبت به دیگر مدل‌ها در چرخ خودرو رایج‌تر است.

وظیفه بلبرینگ چرخ در ماشین

بلبرینگ چرخ نقش بسیار مهمی در عملکرد چرخ‌های خودرو ایفا می‌کند. این بلبرینگ‌ها طراحی شده‌اند تا جهت حرکت گردشی را تغییر داده و امکان حرکت چرخ‌ها را فراهم کنند. بلبرینگ‌ها اولین اتصال بین اجزای متحرک و ایستا را در خودرو فراهم می‌کنند. درواقع، یک بلبرینگ قطعه‌ای برای کاهش اصطکاک است که کارایی چرخش را بهبود می‌بخشد. این امر به دلیل کاهش نیروی اصطکاک ناشی از لغزش اتفاق می‌افتد.
بلبرینگ‌ها علاوه بر کنترل بارها و فشارهای محوری و شعاعی، قابلیت کنترل مستقیم و غیرمستقیم هرگونه افزایش یا کاهش توان بابت حمل بار را دارند.

علائم خرابی بلبرینگ چرخ 

همان‌طور که قبلاً هم گفته شد، درصورتی‌که بلبرینگ چرخ خراب شود، علائمی دیده می‌شوند که عبارت‌اند از: 
•    لرزش فرمان هنگام رانندگی: ممکن است در هنگام رانندگی لرزش شدیدی در فرمان و یا در موارد شدیدتر، در کل ماشین حس کنید. 
•    کاهش شتاب خودرو: ممکن است در حین رانندگی، احساس کنید که خودرو شتاب  همیشگی را ندارد و شتاب آن کمتر شده است. 
•    شنیده‌شدن صداهای ناگهانی: شنیدن صداهای ناگهانی و غیرعادی از سیستم چرخ‌های خودرو هم می‌تواند از علائم خرابی بلبرینگ چرخ باشد.
•    شنیده‌شدن صدا در سرعت‌های بالا و مسیرهای ناهموار
•    فرسودگی غیرعادی لاستیک‌ها: ممکن است لاستیک‌ها به‌صورت غیرعادی فرسوده شوند و یا حتی ممکن است لاستیک یک سمت ماشین فرسوده شود. به‌ویژه در حالت دوم، می‌توان با اطمینان گفت که یک علامت برای خرابی بلبرینگ است.
•    حرکت یا کشش خودرو به یک سمت
•    کاهش شتاب هنگام رانندگی
درصورتی‌که هرکدام از علائم اشاره‌شده در خودرو دیده شد، باید نسبت به تعویض بلبرینگ چرخ اقدام کرد.
 اما چرا بلبرینگ چرخ ماشین خراب می‌شود؟ 

دلایل خرابی بلبرینگ چرخ 

مانند تمام قطعات مکانیکی روی خودرو که می‌چرخند، بلبرینگ‌ها نیز فرسوده می‌شوند. البته دلایل دیگری نیز وجود دارد که باعث فرسوده‌شدن و ازبین‌رفتن سریع بلبرینگ می‌شوند، ازجمله:
•    نصب و نگهداری غیراصولی و اشتباه، و تراز نادرست بلبرینگ
•    کیفیت پایین بلبرینگ
•    انتخاب بلبرینگ نامناسب برای چرخ خودرو
•    ورود آب یا گردوغبار
•    رانندگی غیراصولی 
•    رفت‌وآمد زیاد و مداوم از مسیرهای ناهموار و پر از دست‌انداز 
•    و... 

دیسک ترمز در سیستم چرخ خودرو

عضو بعدی سیستم چرخ خودرو، دیسک ترمز است که به قسمت متحرک متصل شده است و همراه چرخ می‌چرخد. انواع سیستم‌های ترمز بر اساس ساختار و عملکردشان بسیار متنوع هستند. در ترمزهای دیسکی، نسخه‌های قدیمی‌تر از دیسک ترمز از داخل یک صفحه دایره‌ای به بیرون فشار می‌آورد. اما در سیستم ترمز دیسکی، از یک دیسک فلزی چرخان (دیسک) به همراه لنت‌های ترمز در دو طرف استفاده می‌شود. جنس دیسک ترمز از چدن خاکستری یا سرامیک ساخته است. دلیل استفاده از این دو ماده در ساخت دیسک این است که این مواد در مقابل اصطکاک و حرارت تا حد زیادی مقاوم هستند. در اصل دیسک ترمز با استفاده از دو پیچ بر روی بلبرینگ چرخ جلو و بلبرینگ چرخ عقب قرار دارد. 

رینگ و لاستیک چرخ خودرو

یکی از قطعات اصلی چرخ خودرو، مجموعه تایر است. رینگ و لاستیک، اجزای اصلی چرخ خودرو هستند و نقشی حیاتی در پایداری سیستم تعلیق و انتقال نیرو از موتور و تبدیل آن به نیروی حرکتی ایفا می‌کنند. رینگ خودرو، جزئی مهم در چرخ است که نقشی محوری در کنترل وزن خودرو و پایداری خودرو دارد و معمولاً از جنس فولاد یا آلومینیوم ساخته شده و به‌وسیله چند عدد مهره که معمولاً از 8 عدد تجاوز نمی‌کند، به قسمت کاسه چرخ یا سگدشت متصل می‌گردد. در یک مجموعه رینگ و لاستیک، پلوس، سگدست، بلبرینگ چرخ، مجموعه بلبرینگ چرخ، دیسک چرخ به مجموعه رینگ و لاستیک متصل می شود.
اما تایر از مواد شیمیایی با پایه شیمیایی یا معدنی ساخته می‌شود. اصلی‌ترین مواد تشکیل‌دهنده لاستیک، کائوچو (مصنوعی یا طبیعی) است. 

توپی چرخ 

توپی چرخ در خودرو فرایند گردش چرخ‌ها را آسان کرده و به دلیل اتصال چرخ‌ها به خودرو، وظیفه انتقال گشتاور یا نیرو به چرخ را دارا می‌باشد. پس از نصب چرخ‌ها بر روی توپی، دو فلان کوچ و بلبرینگ‌های آن‌ها با توپی چرخ شروع به چرخیدن می‌کنند. رانندگی با توپی چرخ خراب منجر به قفل‌شدن چرخ و خرابی پلوس می‌شود. ازآنجایی‌که این قطعه هم از اهمیت بالایی برخوردار است و خرابی آن می‌تواند حادثه به بار بیاورد، نیاز است تا با علائم خرابی آن  آشنا باشید:

علائم خرابی توپی چرخ خودرو 

ازجمله علائم خرابی توپی چرخ ماشین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
•    لرزش در فرمان خودرو
•    متمایل‌شدن یا کشیده‌شدن خودرو به یک طرف
•     شکستگی بلبرینگ چرخ 
•     روشن‌شدن چراغ ABS روی داشبورد
دقت داشته باشید که بستن و تعویض توپی چرخ امری تخصصی است؛ چراکه بلبرینگ‌های توپی آسیب‌پذیر هستند. همچنین، با رانندگی اصولی، رانندگی با سرعت مناسب و پایین، تیک‌آف نکشیدن، توپی خودرو می‌تواند تا مدت زیادی عمر کند.

کاسه‌نمد چرخ خودرو

یکی دیگر از قطعات چرخ خودرو کاسه‌نمد است که به‌عنوان عایقی برای شکاف‌ها و آب‌بندی شفت‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد. در گذشته، کاسه‌نمد برای درزگیری شفت و جلوگیری از نفوذ آب یا روغن به آن، بلبرینگ چرخ خودرو و رولبرینگ چرخ خودرو مورداستفاده قرار می‌گرفت.

نکته مهم در قطعات چرخ خودرو

در این مقاله از پرشین صنعت، به توضیح قطعات اصلی چرخ خودرو پرداختیم. شناخت قطعات، علائم و دلایل خرابی و حتی نحوه تعمیر آنها بسیار بااهمیت می‌باشد؛ اما آنچه بااهمیت‌تر است، تهیه قطعات باکیفیت و اصل است.

گروه بازرگانی پرشین صنعت با دو دهه سابقه در زمینه واردات و تأمین بلبرینگ و رولبرینگ، تسمه، یاتاقان و قطعات صنعتی و روانکارهای صنعتی از بهترین برند و تولیدکنندگان اروپایی و آسیایی فعال است.