چرا قطر به ايران نزديک شده است؟ 

« چرا قطر به ايران نزديک شده است؟  » عنوان يادداشت روز در روزنامه خراسان به قلم دکترحامدرحيم پور است که مي‌توانيد آن را در ادامه بخوانيد:

تنش ميان قطر و کشور هاي ديگر حوزه خليج فارس، به ويژه عربستان و امارات، به طور بي سابقه اي افزايش يافته است.پس از نشست هفته قبل رياض، امير قطر، با انتقاد از سياست هاي سعودي، دشمني با ايران به عنوان کشوري قدرتمند و اسلامي را بيهوده و حماس و حزب ا... را گروه هاي مقاومت معرفي کرده بود.هرچنددر پي انتشار گسترده اظهارات امير قطر، دولت اين کشور اعلام کرد که سايت خبرگزاري اين کشور هک شده و انتساب چنين سخناني به امير قطر صحت ندارد اما مقامات سعودي حملات رسانه اي تندي را عليه قطر به راه انداخته و اصرار دارند خبر هک شدن سايت اين خبرگزاري بي اساس است.همزمان افشاگري هاي اين کشور ها عليه يکديگر در رسانه هايشان آغاز شده و همچنان ادامه دارد اما پشت پرده چه اتفاقي افتاده که امير قطر را به چنين مواضعي واداشته است؟ واقعيت اين است که قطري ها ترسيده اند. نه از ايران، بلکه از همسايه اي که صد ها ميليارد دلار سلاح در انبار هاي خود دارد و باز هم در حال خريد است به ويژه اين که اختلافات ارضي ديرينه اي نيز با رياض دارند. ليست خريد 110 ميليارد دلاري سعودي ها بايد هم نگراني عمده اي براي کشور هاي کوچک حوزه خليج فارس باشد. سرانه نظامي عربستان براي هر شهروند، به رقم بالاي بيش از چهار هزار دلار مي رسد و اين که قطري ها و حتي کويتي ها دست به خريد هاي هنگفت نظامي، شامل جنگنده هاي پيشرفته و سيستم هاي پدافندي زده و مي زنند، در وجهه اول متوجه ايران نيست. چرا که آن ها به خوبي بر اين نکته واقف هستند که همسايه قدرتمند شمالي هيچ چشم طمعي به اين کشور ها ندارد. قطري ها به خوبي بر اين نکته واقف بوده و هستند که سعودي ها اگر همه دنيا را هم خريداري کنند، جرات و جسارت حمله به ايران را ندارند. پس اين تسليحات براي چه خريداري مي شود؟ بايد گفت که سعودي ها از سال هاي دور و دراز با بسياري ازکشور هاي همسايه خود دچار مشکل اساسي هستند، مشکلاتي که به دليل منافع مشترک، فشار آمريکا و تعريف يک دشمن از سوي سعودي ها، به نام ايران سعي کرده اند کمتر از آن ياد کنند. با اين حال اين مسائل هر از چند گاهي خود را نشان داده و سر بر مي آورد. بايد دقت کرد که چه اتفاقي در حال روي دادن است. سعودي ها هميشه در انديشه يکپارچه کردن شبه جزيره عربستان بوده اند، اگر دنياي قديم بود و توان آن را داشتند، آن ها تاکنون چندين بار کشور هاي کويت، قطر، بحرين، امارات و عمان را بلعيده بودند. قطر جذابيت هاي ديگري هم براي سعودي ها دارد و آن هم وجود منابع گسترده گاز است، اين منابع براي تزريق به چاه هاي پير و فرتوت عربستان که نزديک 90 سال از عمر برخي از آن ها مي گذرد و اکنون با آب و هزينه فراوان از زير زمين استخراج مي شود، بهترين ابزار است. همچنين اگر قطر به کنترل سعودي ها در بيايد، مرز هاي آبي آن ها در خليج فارس تقريبا با ايران برابر مي شود و بر اساس يکي از تحليل هاي نظامي سعودي ها، آن ها قابليت پدافندي و حتي آفندي بيشتري در برابر طرف ايراني کسب خواهند کرد و در هر نبردي در آينده دست شان باز تر خواهد بود.
دو کشور علاوه بر اختلافات ديرينه مرزي که به آن اشاره شد، در زمينه پرونده هاي منطقه اي نيز از جمله موضوع سوريه و نيز اخوان المسلمين اختلاف نظر جدي دارند.قطر در فرآيند «بهار عربي» در غرب آسيا عملا به عنوان يک بازيگر فعال و حامي بسياري از جنبش هاي ظهور کرده در کشور هاي عربي که عمدتا رويکرد اخواني داشتند به ويژه با استفاده از الجزيره به عنوان بازوي رسانه اي قوي خود وارد عرصه شد. پس از تحولات سال 2011، حمايت قطر از اخوان المسلمين از يک سو و تلاش عربستان در قراردادن اين گروه در فهرست سازمان هاي تروريستي به اختلافات جدي ميان دوطرف در جريان نشست شوراي همکاري خليج فارس در مارس 2014 منجر شد. اين اختلافات در نهايت به خروج سفراي عربستان، امارات و بحرين از قطر انجاميد که بعد ها اين اختلافات به طور موقتي حل شد و سفراي اين کشور به قطر بازگشتند و دوحه نيز متعهد شد که سياست و رويکرد هاي واگرايانه اي نسبت به ديگر اعضاي اين شورا نداشته باشد و در ظاهر نيز اقداماتي را در اين راستا در پيش گرفت ولي اين امر حتي باعث آن نشد که روابط اين کشور با مصر که از اخوان المسلمين حمايت مي کرد، به گرمي دوران گذشته بازگردد.
جنگ سوريه نيز رقابت قطر و عربستان را به شکل جدي آشکار کرد و دو کشور سعي کردند که گوي سبقت را در اين پرونده از يکديگر بربايند. از آغاز بحران سوريه قطر با اتخاذ رويکرد مستقل و از طريق حمايت مالي و نظامي مخالفان از يک طرف و تعليق عضويت سوريه در شوراي همکاري خليج فارس تلاش کرد، ابتکار عمل مخالفان را در دو صحنه ميداني و سياسي سوريه در دست بگيرد.در مقابل عربستان از مجموعه اي از جريان هاي تکفيري وهابي حمايت کرد.حالا که ترامپ در رياض توانسته دوباره شاه سعودي و رئيس جمهورمصر را دور يک گوي جادو جمع کند و دست امير قطر به اين گوي جادو نرسيد، او بايد هم منتقد باشد. بايد هم نگران باشد و از آن روز بترسد که ممکن است نظاميان سعودي شبانه مرز هاي مشترک که نسبت به آن ادعا هم دارند را درنورديده و ارتش پياده قطر نتواند چند ساعتي هم در برابر آن ها مقاومت کند. افزون بر اين سعودي ها بعد از روي کار آمدن دونالد ترامپ و با توجه به اين که جهان عرب از خلاء رهبري رنج مي برد، تلاش دارند تا نقش رهبري جهان عرب را به دست آورند و نشست اخير مقامات 17 کشور اسلامي در رياض را مي توان در اين راستا ارزيابي کرد.قطر اکنون تلاش دارد با تشکيل ائتلاف هاي جديد در منطقه نقش خود را بازتعريف کند. روابط حسنه اين کشور با ترکيه و نيز مناسبات آن با روسيه و تلاش اين کشور در نزديکي هرچه بيشتر به ايران را مي توان در اين راستا ارزيابي کرد.از همين روست که امير قطر از جمله سران کشور هاي عربي بود که پيروزي حسن روحاني رئيس جمهور کشورمان را در دور دوم رياست جمهوري به وي تبريک گفت و خواستار گسترش مناسبات با ايران شد.امير قطر ديروز نيز در تماس تلفني با رئيس جمهورکشورمان روابط با جمهوري اسلامي ايران را ديرينه، تاريخي و مستحکم دانست.همه اين اقدامات و تحرکات نشان مي دهد که قطر از گسترش نقش منطقه اي عربستان در منطقه که به دنبال انزواي ديگر کشور هاي عربي است، راضي نيست و قصد دارد با نزديکي به ديگر کشور هاي منطقه سياست مستقلي را در پيش بگيرد.در عين حال وجود اين رويکرد حتي اگر مبتني بر انگيزه هاي سياسي از سوي قطر باشد علاوه بر اين که فرصتي را در اختيار دستگاه ديپلماسي کشورمان براي همگرايي بيشتر در منطقه قرار مي دهد، کارت بازي مهمي براي برهم زدن نمايش اجماع کشور هاي عربي عليه ايران و جبهه مقاومت پس از سفر پرسروصداي ترامپ به رياض و منطقه مي باشد چرا که به خوبي شکاف هاي جدي در جبهه عربي برضد ايران و همچنين يک دست نبودن اراده براي اجراي سياست هاي آمريکا در منطقه را نشان مي دهد.