آنچه در ابوظبی رخ داد، صرفاً بن‌بست دیگری در مذاکرات اوکراین نبود، بلکه نشانه‌ای از دشواری اروپا در تبدیل قدرت اقتصادی خود به نفوذ مستقل امنیتی و دیپلماتیک بود.
به گزارش آخرین نیوز، نوبنیاد نوشت: گزارش یورونیوز از بحرانی پرده برداشت که ریشه آن فراتر از جنگ اوکراین است. بحران جایگاه سیاسی و امنیتی قاره‌ای که دهه‌ها خود را یکی از مراکز اصلی قدرت جهانی معرفی کرده، اما اکنون نگران است که آینده امنیتی‌اش پشت درهای بسته و در مذاکرات میان آمریکا و روسیه تعیین شود.
ماجرا از اظهارات دونالد ترامپ آغاز شد. رئیس‌جمهور آمریکا از احتمال دستیابی به توافقی بزرگ با روسیه سخن گفت که دامنه آن می‌تواند تمام اروپا را دربر بگیرد. پس از این اظهارات، جرد کوشنر، فرستاده ویژه ترامپ، طرحی برای بازتعریف ترتیبات امنیتی اروپا و روسیه مطرح کرد.
در نگاه واشنگتن، پایان جنگ اوکراین می‌تواند با توافقی گسترده‌تر درباره مناسبات امنیتی روسیه و غرب همراه شود، اما همین موضوع به عامل نگرانی دولت‌های اروپایی تبدیل شد. آنها بیم دارند که در چنین معامله‌ای، مسکو امتیازاتی درباره گسترش ناتو، استقرار نیروهای غربی و حوزه نفوذ امنیتی خود به دست آورد.
به نوشته یورونیوز، اروپایی‌ها به‌ویژه از آن نگران‌اند که موضوع پایان جنگ اوکراین به حاشیه رانده شود و سرنوشت کل معماری امنیتی قاره در مرکز مذاکرات آمریکا و روسیه قرار گیرد. در روزهای دهم و یازدهم نوامبر، نمایندگان آمریکا، روسیه و اوکراین پس از ماه‌ها توقف گفت‌وگوها در ابوظبی گرد هم آمدند. این مذاکرات با میانجیگری استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، برگزار شد و قرار بود زمینه‌ای برای پایان جنگ فراهم کند.
نتیجه دو روز گفت‌وگو، توافق اولیه درباره تبادل گسترده اسرا بود، اما درباره مسائل اصلی، از جمله سرزمین‌های مورد اختلاف، آتش‌بس و تضمین‌های امنیتی اوکراین، توافق نهایی به دست نیامد. نکته مهم‌تر آنکه با وجود حضور نمایندگانی از آلمان، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، اتحادیه اروپا و ناتو در ابوظبی، روسیه حاضر نشد با هیئت اروپایی پشت یک میز بنشیند. به این ترتیب، مذاکرات اصلی همچنان در قالب سه‌جانبه آمریکا، روسیه و اوکراین ادامه یافت.
در این میان، وضعیت آلمان نمونه‌ای قابل توجه از تحول جایگاه قدرت‌های اروپایی است. کشوری که در نیمه نخست قرن بیستم یکی از قدرت‌های بزرگ نظامی جهان بود، پس از شکست در جنگ جهانی دوم و شکل‌گیری ساختار امنیتی پساجنگ، بخش مهمی از امنیت خود را در چارچوب ناتو و چتر دفاعی آمریکا تعریف کرد.
گزارش مرکز پژوهش‌های پارلمان اروپا نیز تأکید دارد که کشورهای اروپایی همچنان به تجهیزات و توانمندی‌های کلیدی نظامی آمریکا وابستگی قابل توجهی دارند. وابستگی‌ای که در شرایط اختلاف میان واشنگتن و بروکسل، به یک نقطه آسیب‌پذیری تبدیل می‌شود.
در پرونده ایران نیز عملکرد آلمان محل انتقاد است. برلین در کنار پاریس و لندن، در اوت ۲۰۲۵ سازوکار بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران را فعال کرد؛ اقدامی که در عمل فشارهای اقتصادی غرب علیه تهران را تشدید کرد. چنین اقداماتی نشان‌دهنده نزدیکی سیاست فشار سه کشور اروپایی به اهداف واشنگتن در قبال ایران است.
نکته قابل تأمل آن است که یوهان واده‌فول، وزیر خارجه آلمان، در ژوئن ۲۰۲۶ اذعان کرد نقش اروپا در روند مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا تا آن زمان حاشیه‌ای بوده است. به بیان دیگر، اروپا در اعمال محدودیت‌های اقتصادی علیه ایران نقش فعالی داشته، اما در مذاکرات اصلی برای تعیین سرنوشت همان پرونده، از نقش تعیین‌کننده برخوردار نبوده است.
بحران کنونی اروپا را نمی‌توان صرفاً محصول تصمیم تازه ترامپ دانست. ریشه بخشی از مشکلات امروز اروپا را باید در دهه‌ها اتکای امنیتی به آمریکا جست‌وجو کرد؛ الگویی که به کشورهای اروپایی امکان داد هزینه‌های دفاعی خود را در چارچوب ناتو مدیریت کنند، اما در مقابل، وابستگی ساختاری به توان نظامی و تصمیمات راهبردی واشنگتن را نیز افزایش داد.
اکنون که دولت آمریکا در پی مذاکره مستقیم با روسیه درباره ترتیبات گسترده امنیتی است، همین وابستگی به مسئله‌ای سیاسی تبدیل شده است.
تناقض آنجاست که رهبران اروپایی در قبال کشورهایی مانند ایران، با ادبیاتی آمرانه از ضرورت تغییر رفتار و پذیرش مطالبات غرب سخن می‌گویند، اما هنگامی که موضوع آینده امنیت خودشان به میان می‌آید، ناچارند برای تثبیت جایگاهشان در روند مذاکرات تلاش کنند.
آنچه در ابوظبی رخ داد، صرفاً بن‌بست دیگری در مذاکرات اوکراین نبود، بلکه نشانه‌ای از دشواری اروپا در تبدیل قدرت اقتصادی خود به نفوذ مستقل امنیتی و دیپلماتیک بود. قاره‌ای که سال‌ها درباره نظم جهانی نسخه می‌پیچید، امروز باید بیش از گذشته برای آنکه در تعیین معماری امنیتی خودش نقش داشته باشد، چانه بزند.
حاصل دو روز مذاکرات سه‌جانبه آمریکا، روسیه و اوکراین در ابوظبی، تنها توافقی اولیه برای تبادل گسترده اسرا بود و اختلافات اساسی بر سر سرزمین‌های مورد مناقشه، برقراری آتش‌بس و تضمین‌های امنیتی اوکراین همچنان پابرجا ماند.
اما نکته قابل تأمل، کنار گذاشته شدن اروپایی‌ها از میز اصلی مذاکرات بود. به‌رغم حضور نمایندگان آلمان، فرانسه، انگلیس، ایتالیا، اتحادیه اروپا و ناتو در ابوظبی، روسیه حاضر به مذاکره مستقیم با آنان نشد. به این ترتیب، سه کشور درباره آینده امنیت اروپا گفت‌وگو کردند، درحالی‌که قدرت‌های اروپایی عملاً از مذاکرات اصلی کنار گذاشته شده بودند.